* Điều kiện để biến sức lao động thành hàng hoá.
Sức lao động là toàn bộ thể lực và trí lực trong cơ thể con ngời, thể lực là
trí lực mà ngời đó đem ra vận dụng trong quá trình sản xuất ra một giá trị sử
dụng.
Sức lao động là rất cần thiết, nó là điều kiện cần thiết để sản xuất. Sức lao
động chỉ biến thành hàng hoá trong điều kiện lịch sử nhất định.
Một là, ngời lao động tự do về thân thể. Sức lao động chỉ xuất hiện trên thị
trờng nh một hàng hoá nếu nó do bản thân con ngời có sức lao động đa ra bán.
Hai là, ngời lao động bị tớc đoạt hết t liệu sản xuất, chỉ trong điều kiện ấy
ngời lao động mới bán sức lao động của mình. Vì không còn cách nào khác để
sinh sống.
Sự tồn tại của hai điều kiện trên có tính chất quyết định để sức lao động trở
thành hàng hoá và khi sức lao động trở thành hàng hoá nó là điều kiện lịch sử
nhất định.
Một là, ngời lao động tự do về thân thể. Sức lao động chỉ xuất hiện trên thị
trờng nh một hàng hoá nếu nó do bản thân con ngời có sức lao động đa ra bán.
Hai là, ngời lao động bị tớc đoạt hết t liệu sản xuất, chỉ trong điều kiện ấy
ngời lao động mới bán sức lao động của mình, vì không còn cách nào khác để
sinh sống.
Sự tồn tại của hai điều kiện trên có tính chất quyết định để sức lao động trở
thành hàng hoá và khi sức lao động trở thành hàng hoá nó là điều kiện quyết
định để tiền biến thành t bản.
* Giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoá - sức lao động.
Cũng nh mọi hàng khác, hàng hoá sức lao động cũng có hai thuộc tính đó
là: giá trị và giá trị sử dụng.
Về giá trị hàng hoá sức lao động: cũng nh mọi hàng hoá khác nó đợc quy
định bởi thời gian lao động xã hội cần thiết để sản xuất mà ở đây nó đợc quy
định bởi thời gian tái sản xuất ra sức lao động. Muốn tái sản xuất ra sức lao
động ngời công nhân phải tiêu hao một lợng t liệu sinh hoạt. Nh vậy thời gian
tái sản xuất sức lao động chính bằng thời gian sản xuất ra t liệu sinh hoạt. Hay
nói cách khác giá trị sức lao động bằng giá trị của những t liệu sinh hoạt.
5
Giá trị t liệu sinh hoạt của một ngời công nhân bao gồm có giá trị những t
liệu sinh hoạt vật chất và tinh thần cần thiết cho bản thân ngời công nhân; phí
tổn học việc của công nhân, giá trị những t liệu sinh hoạt vật chất và tinh thần
cần thiết cho gia đình ngời công nhân.
Về sử dụng hàng hoá sức lao động: Hàng hoá sức lao động không chỉ có
giá trị mà còn có giá trị sử dụng. Giá trị sử dụng của hàng hoá sức lao động chỉ
thể hiện khi ngời công nhân lao động. Khi lao động tạo ra giá trị hàng hoá lớn
hơn giá trị của sức lao động.
b. Quá trình sản xuất ra giá trị thặng d.
Trong nền sản xuất hàng hoá dựa vào chế độ t hữu về t liệu sản xuất mục
đích sản xuất ra hàng hoá không phải là giá trị sử dụng mà là giá trị. Nhà t bản
luôn muốn sản xuất ra một giá trị lớn hơn giá trị của các t liệu sản xuất có giá
trị sức lao động mà nhà t bản đã mua, nghĩa là nhà t bản muốn sản xuất ra giá
trị thặng d.
Quá trình sản xuất của chủ nghĩa t bản là sự thống nhất giữa quá trình sản
xuất ra giá trị sử dụng và quá trình sản xuất ra giá trị thặng d. C.Mác viết với t
cách là sự thống nhất giữa hai quá trình lao động và quá trình tạo ra giá trị thì
quá trình sản xuất là một quá trình sản xuất hàng hoá, với t cách là sự thống
nhất giữa quá trình lao động và quá trình làm tăng giá trị thì quá trình sản xuất
là một quá trình sản xuất t bản chủ nghĩa, là hình thái t bản chủ nghĩa của nền
sản xuất hàng hoá.
c. Khái niệm về t bản.
c.1) T bản là quan hệ sản xuất.
T bản chính là các công cụ lao động, t liệu sản xuất. Định nghĩa nh vậy
nhằm che dấu thực chất việc nhà t bản bóc lột công nhân làm thuê.
Thực chất t liệu sản xuất không phải là t bản mà nó chỉ là một điều kiện
cần thiết để sản xuất trong bất cứ một xã hội nào. T liệu sản xuất chỉ trở thành t
bản khi nó trở thành vật sở hữu của các nhà t bản và đợc dùng để bóc lột lao
động làm thuê. Nh vậy t bản không phải là vật mà là mối quan hệ sản xuất nhất
định giữa ngời với ngời trong quá trình sản xuất.
Từ quá trình tạo ra giá trị thặng d ta có định nghĩa về t bản. T bản là giá
trị đem lại giá trị thặng d bằng cách bóc lột công nhân làm thuê. T bản thể hiện
6
mối quan hệ giữa giai cấp t sản và giai cấp vô sản. Trong đó giai cấp t sản là ng-
ời sở hữu t liệu sản xuất còn giai cấp vô sản là lao động làm thuê bị giai cấp t
sản bóc lột.
c.2) T bản bất biến và t bản khả biến.
Trong quá trình sản xuất các bộ phận khác nhau của t bản có tác dụng
khác nhau. Có bộ phận t bản thì sử dụng qua nhiều quá trình có bộ phận t bản
lại và tiêu hao toàn bộ và chuyển biến giá trị của nó vào sản phẩm trong một
chu kỳ sản xuất.
Trớc hết ta xét bộ phận t bản tồn tại dới hình thức t liệu sản xuất. T liệu
sản xuất có nhiều loại có loại đợc sử dụng toàn bộ trong quá trình sản xuất nhng
chỉ hao mòn một phần, do đó chuyển giá trị có nó vào giá trị sản phẩm một
phần, có loại thì chuyển hết giá trị của nó vào giá trị của sản phẩm.
Từ đó ta có định nghĩa về t bản bất biến: Bộ phận t bản biến thành t liệu
sản xuất mà giá trị đợc bảo tồn và chuyển vào sản phẩm tức là giá trị không
biến đổi về lợng trong quá trình sản xuất đợc C.Mác gọi là t bản bất biến và ký
hiệu là C theo nh định nghĩa trên t bản bất biến bao gồm: Máy móc, nhà xởng,
nguyên vật liệu
Bộ phận t bản dùng để mua sức lao động thì lại khác, lao động của công
nhân tạo ra lợng giá trị lớn hơn giá trị sức lao động việc làm tăng lợng giá trị
giúp cho bộ phận dùng để mua sức lao động không ngừng chuyển hoá từ một l-
ợng bất biến thành khả biến. Từ đó ta có khái niệm về t bản khả biến.
Bộ phận t bản biến thành sức lao động không tái hiện ra, nhng không
thông qua lao động trừu tợng của công nhân làm thuê mà tăng lên tức là biến
đổi về lợng đợc C.Mác gọi là t bản khả biến ký hiệu là V.
Nh vậy t bản bất biến là điều kiện không thể thiếu đợc để sản xuất ra giá
trị thặng d còn t bản khả biến có vai trò quyết định trong quá trình này.
2. Tuần hoàn và chu chuyển t bản.
a. Tuần hoàn t bản. Ba hình thức vận động của t bản.
a.1) T bản vận động qua 3 giai đoạn:
T bản luôn luôn vận động, trong quá trình vận động của nó t bản lớn lên
không ngừng.
7
+ Giai đoạn thứ nhất: T - H
Công thức vận động T - H biểu thị việc chuyển một món tiền thành một số
hàng hoá: Đối với ngời mua là việc chuyển hoá tiền của ngời ấy thành hàng
hoá, còn đối với ngời bán là việc chuyển hàng hoá của ngời ấy thành tiền. Hành
vi lu thông đó không phải là một hành vi lu thông hàng hoá bình thờng. Đây là
một giai đoạn hoạt động nhất định trong vòng tuần hoàn độc lập của một t bản
cá biệt. Dựa vào nội dung vật chất của hành vi tức là do tính chất đặc thù của
những hàng hoá do tiền chuyển thành. Hàng hoá này một mặt là các t liệu sản
xuất mặt khác nó là sức lao động. Tức là những nhân tố vật và ngời của sản xuất
hàng hoá. Nếu chúng ta ký hiệu sức lao động là SLĐ và t liệu sản xuất TLSX thì
số hàng hoá H = SLĐ + TLSX.
SLĐ
Để gọn hơn ta viết H
TSLS SLĐ
Do vậy khi xét về nội dung T - H ta có T - H TLSX
Nh vậy T - H lúc này sẽ phân ra làm hai phần: T - SLĐ và T - TLSX
Số T chi làm 2 phần một phần dùng mua sức lao động, còn một phần
dùng để mua t liệu sản xuất. Hai hành vi mua bán này nó diễn ra trên thị trờng
khác nhau. Một loạilà thị trờng hàng hoá theo đúng nghĩa là một loại là thị tr-
ờng lao động.
Ngoài việc phân chia về chất ấy của số hàng hoá do T chuyển thành thì
SLĐ
T - H TLSX còn biểu hiện mối quan hệ về lợng có tính chất rất
đặc trng. Nh chúng ta đã biết giá cả của sức lao động trả cho ngời sở hữu sức
lao động đợc thể hiện dơí hình thái tiền công. ở đây nó bao gồm cả lao động
thặng d. ở đây nó biểu hiện một mối quan hệ giữa cái phần tiền bỏ ra mua sức
lao động và các phần tiền bỏ ra để mua t liệu sản xuất. Các công nhân viên phải
bỏ phần sức lao động ra để ứng với phần tiền mà các nhà t bản bỏ ra, lao động
của ngời công nhân ở đây có một lợng lao động thặng d.
8
Trong các ngành sản xuất công nghiệp khác nhau, việc sử dụng lao động
phụ thêm đòi hỏi phải bỏ thêm một giá trị phụ đến mức nào dới hình thái t liệu
sản xuất, điều đó là không quan trọng. Nhng những t liệu sản xuất do hành vi T
- TLSX mua vào phải đủ dùng do đó chúng ta phải đa ra một tỉ lệ nhất định. Nói
cách khác phải có đủ điều kiện sản xuất để thu hút hết khối lợng lao động. Phải
đáp ứng đầy đủ t liệu sản xuất, ứng với lực lợng lao động đó khi hành vi
T- H SLĐ đã hoàn thành, ngời mua không những chi phối đợc
TLSX
t liệu sản và sức lao động cần thiết để sản xuất ra một vật phẩm mà còn
chi phối đợc một sức lao động đang hoạt động hay một lao động lớn hơn mức
cần thiết để hoàn lại giá trị của sức lao động. Đồng nhấta ngời mua còn có
những t liệu sản xuất cần thiết để thực hiện để vật hoá số lao động ấy. Nh vậy
gia trị ứng ra ban đầu đợc biểu hiện dới hình thái là tiền tệ thì bây giờ tồn tại dới
hình thái hiện vật, giá trị hiện vật đó lớn hơn giá trị đầu, có thể nó đã đẻ ra giá
trị thặng d dới hình thái hàng hoá.
Giá trị của sản xuất bằng giá trị của TLSX + SLĐ và bằng T. T tồn tại ở
đây mang tính chất là t bản tiền tệ. SLĐ
Vì vậy hành vi T - H TLSX hay dới công thức chung T - H là tổng hợp
số hành vi mua hàng hoá vốn là hành vi lu thông chung của hàng hoá, là giai
đoạn của quá trình tuần hoàn độc lập của t bản, là quá trình chuyển giá giá trị
của t bản từ hình thái tiền tệ chuyển sang hình thái hàng hoá. Hay nói cách
khác là sự chuyển hoá của t bản tiền tệ thành t bản sản xuất.
+ Giai đoạn 2:
Đây là giai đoạn sau khi nhà t bản ra thị trờng lao động và thị trờng t liệu
sản xuất để mua, TLSX và SLĐ xong đã trút bỏ hình thức tiền tệ của mình để
chuyển sang một hình thức khác, mang tính chất hiện vậta. Với hình thức này
nó không thể lu động đợc và nhà t bản cũng không thể đem bán công nhân nh
hàng hoá đợc. Mặt khác nhà t bản chỉ có thể buộc công nhân lao động trên t liệu
sản xuất của mình. Nh vậy kết thúc giai đoạn thứ nhất là tiền đề, điều kiện bắt
buộc để bớc vào giai đoạn thứ hai, giai đoạn của sản xuất. Sự vận động của nó
đợc thể hiện bằng công thức:
T - H SLĐ SX trong công thức này ta thấy có giai đoạn lu
9
TLSX
thông của t bản chấm dứt nhng không tuần hoàn của t bản cần tiếp tục vì
nó đi từ lĩnh vực lu thông sang lĩnh vực sản xuất. Giai đoạn một chỉ là giai đoạn
đầu mở đờng cho giai đoạn thứ hai, tức là cho sự hoạt động của t bản sản xuất.
T - SLĐ. Ngời công nhân chỉ sống bằng cách bán sức lao động. Việc duy
trì sức lao động đó, đòi hỏi ngời công nhân phải tiêu dùng hàng ngày. Do vậy
việc trả công cho ngời công nhân phải luôn diễn ra trong thời gian ngắn, để ngời
công nhân duy trì sức lao động của mình. Do đó nhà t bản luôn phải đối diện
với ngời công nhân với t cách là nhà t bản tiền tệ. Mặt khác để cho đông đảo
những ngời sản xuất trực tiếp, tức là ngời công nhân làm thuê có thể hoàn
thành hành vi SLĐ - T - H thì các t liệu sinh hoạt cần thiết phải luôn đối diện
với họ dới hình thức có thể mua đợc. Do đó nó đòi hỏi phải có một nền sản xuất
rộng rãi phát triển ở trình độ cao, và sự phân công lao động phát triển. Cùng với
sự phát triển đó là TLSX phải đợc cung cấp và phát triển theo SLĐ. Việc sản
xuất ra t liệu sản xuất tách rời với việc sản xuất ra hàng hoá dùng t liệu sản xuất
âý làm t liệu sản xuất. Những t liệu sản xuất ấy đợc làm ra từ nhiều ngành sản
xuất hoàn toàn tách rời với ngành sản xuất hàng hoá đó và đợc kinh doanh một
cách độc lập.
Trong mọi hình thái của sản xuất xã hội thì t liệu sản xuất và sức lao động
bao giờ cũng là nhân tố của sản xuất. Vì vậy chức năng chủ yếu của t bản ở đây
là phải kết hợp giữa nhân tố ngời và vật để hình thành nên giá trị của hàng hoá
trong giá trị của hàng hoá đó phải có cả giá trị lao động thặng d của ngời công
nhân.
Do sự khác nhau trong vai trò mà t liệu sản xuất và sức lao động chuyển
vào giá trị hàng hoá khác nhau. Từ đó chúng ta đa ra thành hai loại t bản bất
biến và t bản khả biến. Ta thấy t liệu sản xuất dù trong giai đoạn nào vẫn là tài
sản của nhà t bản còn hàng hoá sức lao động chỉ trong tay nhà t bản khi trong
quá trình sản xuất vậy. Sức lao động và t liệu sản xuất chỉ trở thành t bản trong
những điều kiện nhất định của lịch sử.
Trong khi làm chức năng của mình t bản sản xuất sử dụng các thành phần
bản thân nó để biến các thành phần ấy thành một khối lợng sản phẩm có giá trị
lớn hơn. Vì lao động của công nhân chỉ tác động nh một khhí quan của t bản,
nên thành phần tăng lên của sản phẩm là do lao động thặng d làm ra. Nhà t bản
10
đã thu đợc một lợng giá trị thặng d mà không phải trả bằng vật ngang giá. Đó là
mục đích của nhà t bản khi thực hiện chức năng là t bản sản xuất, công thức
chung là: SLĐ
H SX H
TLSX
(+) Giai đoạn 3. H T
Hàng hoá H ở cuối mỗi giai đoạn 2 bây giờ chuyển sang giai đoạn 3 với
một hình thái mới đó là t bản - hàng hoá. Hàng hoá này đã tăng thêm một lợng
giá trị do chính quá trình sản xuất tạo ra. Dới hình thái hàng hoá của mình t bản
nhất định phải hoàn thành chức năng hàng hoá. Tất cả các vật phẩm cấu thành t
bản đó ngay từ đầu đều đợc sản xuất cho thị trờng, cần phải đem bán chuyển
hoá thành tiền. Do đó phải thông qua vận động H - T. Nhng đây chỉ là công
thức vận động của một giá trị không thay đổi, sự chuyển hoá giản đơn. ở đây
với t cách đặc thù là một giai đoạn của quá trình tuần hoàn , hành vi lu thông ấy
lại thực hiện một giá trị t bản hàng hoá cộng thêm với một lợng giá trị thặng d
cũng nằm trong hàng hoá ấy, do đó hành vi đó phải là H - T, sự chuyển hoá
của t bản hàng hoá từ hình thái hàng hoá sang hình thái tiền tệ.
H đợc sản xuất ra với chức năng của một sản phẩm hàng hoá, nó đợc
chuyển hoá thành tiền qua quá trình lu thông H - T. Khi t bản hàng hoá vẫn nằm
bất động trên thị trờng thì quá trình sản xuất bị thu hẹp. Tốc độ lu thông hàng
hoá trên thị trờng ảnh hởng đến quy mô sản xuất, tốc độ nhanh thì quy mô sản
xuất là mở rộng, tốc độ chậm quy mô sản xuất là thu hẹp và cũng tuỳ tốc độ bán
mà t bản hàng hoá trút bỏ hình thái của mình để thành t bản tiền tệ.
Ta thấy toàn bộ khối lợng hàng hoá H mang một giá trị mới, đó là tăng
thêm một lợng giá trị, phải thông qua quá trình lu thông để thu về giá trị mới H
- T lớn hơn giá trị đầu T TT.
Việc bán H thì là trực tiếp trong H - T, nhng việc mua lại phải thực
hiện ở phía kia là T - H. Hàng hoá này đợc chỉ để dùng cho tiêu dùng, đó là tiêu
dùng cá nhân hay là tiêu dùng cho sản xuất, tuỳ thuộc vào tính chất của vật
phẩm mua về. Nhng sự tiêu dùng đó không đi vào tuần hoàn của t bản cá biệt
mà H là sản phẩm, sản phẩm đó bị đẩy ra khỏi tuần hoàn với t cách là hàng hoá
cần phải bán đi.
11
H dù ở mục đích nào nó cũng nằm trong quá trình H - T, để lấy về l-
ợng tiền T trong đó T >T ban đầu.
a.2) Tuần hoàn của t bản.
T bản vận động qua 3 giai đoạn, qua mỗi giai đoạn t bản tồn tại dới một
hình thức và làm trên một chức năng nhất định. ở giai đoạn I t bản tồn tại dới
hình thức t bản tiền tệ mà chức năng của nó là mua hàng hoá. Cụ thể hơn chính
là mua t liệu sản xuất và sức lao động. ở giai đoạn hai, t bản tồn tại dới hình
thức t bản sản xuất mà chức năng của nó là sản xuất ra giá trị thặng d. Cụ thể
hơn ở giai đoạn này nhà t bản sử dụng sức lao động tác động lên t liệu sản xuất
để tạo nên sản phẩm. Lao động của công nhân làm thuê sẽ tạo ra một lợng sản
phẩm mà nhà t bản không phải trả bằng vật ngang giá đó là sản phầm thặng d. ở
giai đoạn III t bản tồn tại dới hình thức t bản hàng hoá chức năng của nó là thực
hiện giá trị và giá trị thặng d. ở giai đoạn này nhà t bản đem hàng hoá ra thị tr-
ờng bán, trong hàng hoá công nhân làm thêm. Nhà t bản đem về giá trị bán đợc
lớn hơn lợng giá trị bỏ ra ban đầu.
Từ quá trình vận động của nhà t bản ta rút ra định nghĩa về sự tuần hoàn
của t bản.
Tuần hoàn của t bản là sự chuyển biến liên tiếp của t bản qua ba giai
đoạn, trải qua ba hình thái, thực hiện ba chức năng hởng ứng để trở về hình thức
ban đầu với lợng giá trị lớn hơn.
Vậy quá trình tuần hoàn của t bản là sự thống nhất giữa lu thông và sản
xuất, nó bao hàm cả hai. Trong những khâu, những giai đoạn nhất định nó thực
hiện một chức năng nhất định. Giai đoạn I và giai đoạn III sự vận động của tuần
hoàn diễn ra trong lu thông. ở hai giai đoạn này nó thực hiện chức năng mua
các yếu tố sản xuất và bán hàng hoá có chứa đựng cả giá trị thặng d.
Giai đoạn II diễn ra trong sản xuất, thực hiện chức năng sản xuất giá trị
và giá trị thặng d. Giai đoạn II mang tính chất quyết định và chỉ trong giai đoạn
này mới sáng tạo ra giá trị và giá trị thặng d. Nhng cũng không vì vậy mà ta phủ
nhận vai trò của lu thông vì nếu không có lu thông việc sản xuất hàng hoá sẽ bị
đình trệ, chúng ta không thể nào tái sản xuất t bản chủ nghĩa do đó t bản cũng
không tồn tại đợc.
12
T bản chỉ có thể tuần hoàn một cách bình thờng trong điều kiện các giai
đoạn phải kế tiếp nhau liên tục, không ngừng. Nếu mà gián đoạn ở đâu thì sẽ
ảnh hởng đến toàn bộ quá trình tuần hoàn của t bản. Mặt khác t bản cũng chỉ
tuần hoàn một cách bình thờng nếu tất cả t bản của các nhà t bản phải tồn tại ở
ba hình thức: t bản tiền tệ, t bản sản xuất và t bản hàng hoá, và một bộ phận thứ
ba là t bản hàng hoá phải biến thành t bản tiển tệ. Không chỉ từng t bản cá biệt
mới thế mà điều này đòi hỏi tất cả các t bản trong xã hội cũng phải thế. Các t
bản không ngừng vận động, không ngừng trút bỏ hình thức này để mang hình
thức khác, thông qua quá trình vận động này t bản lớn lên. Chúng ta không thể
quan niệm t bản nh một vật tĩnh.
b. Chu chuyển t bản.
b.1) Chu chuyển t bản. Thời gian chu chuyển của t bản.
+ Chu chuyển của t bản.
Sự tuần hoàn của t bản, nếu xét nó là một quá trình định kỳ đổi mới và
lặp đi lặp lại, chứ không phải là một quá trình cô lập riêng lẻ thì gọi là chu
chuyển của t bản.
Khi chúng ta nghiên cứu sự tuần hoàn của t bản, tức là chúng ta đang
nghiên cứu về ba hình thái biểu hiện của t bản qua ba giai đoạn khác nhau thì
khi nghiên cứu về chu chuyển của t bản chúng ta nghiên cứu về tốc độ vận động
của t bản nhanh hay chậm và nghiên cứu ảnh hởng của tốc độ đối với việc sản
xuất và thực hiện giá trị thặng d.
+ Thời gian chu chuyển của t bản.
Thời gian chu chuyển của t bản là khoảng thời gian kể từ khi t bản ứng
ra dới một hình thức nhất định (tiền tệ, sản xuất, hàng hoá) cho đến khi nó trở
về tay nhà t bản do cùng dới hình thức nh thế nhng có thêm giá trị thặng d.
Thời gian chu chuyển của t bản là thớc đo thời hạn đổi mới, thời hạn lặp
lại quá trình tăng thêm giá trị của t bản.
Nh vậy thời gian chu chuyển của t bản nhất định bằng thời gian lu thông
và thời gian sản xuất của nó cộng lại. Đó là thời gian kể từ khi giá trị t bản đợc
ứng ra dới một hình thái nhất định, cho nên khi giá trị t bản đang vận động quay
về cũng dới hình thái ấy.
13
Mục đích quyết định của nền sản xuất t bản chủ nghĩa là làm tăng giá trị
t bản ứng trớc. Không kể là giá trị này đợc ứng ra dới hình thái độc lập của nó,
tức là hình thái tiền tệ hay đợc ứng ra dới hình thái hàng hoá. Trong cả hai trờng
hợp tuần hoàn của nó, giá trị - t bản đều trải qua những hình thái khác nhau. Do
đó dù cho đứng dới hình thức T T hay hình thức SX SX thì cả hai đều nói lên
rằng: 1. Giá trị t bản ứng trớc đã làm chức năng giá trị t bản, và đã tự tăng
thêm; 2. Khi kết thúc tuần hoàn của nó giá trị ứng trớc lại quay về với hình thái
ban đầu mà nó mang khi mở đầu tuần hoàn. Việc giá trị ứng trớc T tăng thêm
một lợng, đồng thời với việc t bản quay lại hình thái ban đầu biểu lộ rõ trong
hình thái T T. Nhng điều dods cũng đợc diễn ra trong hình thái hai, hình thái
này mang tính chất quyết định cho hình thái 1. Nó là yếu tố để tăng giá trị bằng
cách sử dụng lao động thặng d của công nhân tạo ra giá trị tăng thêm.
Ba hình thái: I>T T; II>SX SX; III>H H khác nhau nh sau. Trong
hình thái II (SX SX) là sự lặp lại của quá trình cụ thể là quá trình tái sản xuất,
biểu hiện thành một sự lặp lại hiện thực, còn trong hình thái I thì sự lặp lại chỉ
mang tính khả năng cả hai đều khác với hình thái III ở chỗ giá trị t bản ứng trớc
không kể ứng ra dới hình thức tiền tệ hay dới hình thái các yếu tố sản xuất vật
chất - là điểm xuất phát, do đó là điểm quay về. Hình thái I, II giá trị t bản
mang t cách là t bản ứng trớc, hình thái III, giá trị mở đầu quá trình không phải
với t cách là giá trị ứng trớc mà với t cách là giá trị tăng thêm. Là tất cả những
của cải nằm dới hình thái hàng hoá, mà giá trị t bản ứng trớc chi là một bộ phận
thôi.
Những hình thái này không thích hợp cho việc nghiên cứu sự chu chuyển
của một t bản bao giờ cũng bắt đầu bằng việc t bản ứng trớc và bao giờ cũng đòi
hỏi giá trị t bản đang lu thông phải quay trở về hình thái mà nó đã ứng ra. Nếu
xem xét ảnh hởng của chu chuyển đến giá trị thặng d trong tuần hoàn I và II thì
nên xem xét trong tuần hoàn I, nếu nói đến ảnh hởng của sự chu chuyển đối với
việc tạo ra sản phẩm thì cần xem xét tuần hoàn II.
Sau khi toàn bộ giá trị t bản mà một nhà t bản cá biệt bỏ vào một ngành
sản xuất nào đó, hoàn thành tuần hoàn trong sự vận động của nó, thì nó lại trở
về hình thái ban đầu của nó và lại có thể diễn lại cùng một quá trình nh thế.
Muốn cho giá trị đợc bảo tồn mãi mãi và tiếp tục tăng thêm giá trị với t cách là
giá trị t bản thì nó phải lặp lại tuần hoàn ấy.
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét