lực kém ở đứa trẻ. Trớc khi ăn sữa, nếu pha sữa bằng 5 lần nớc
để làm cho nồng độ đờng đạt tiêu chuẩn bình thờng thì hàm l-
ợng prôtêin và mỡ ở trong sữa lại bị giảm đi 5 lần, giảm đi rất
nhiều giá trị dinh dỡng của sữa bò tơi, không thể thoả mãn nhu
cầu phát triển lớn lên của trẻ thơ đợc. Nếu cứ trờng kỳ nuôi trẻ
nh thế này, tất sẽ làm cho trẻ không thể tăng cân đợc, thậm chí
còn gầy đi. Cho nên không nên lấy sữa đặc có đờng làm thức
ăn chính của trẻ .
7- Không nên chỉ dùng sữa bò khi nuôi bộ
trẻ sơ sinh
Sữa bò tuy là một loại thực phẩm có chất dinh dỡng cao,
nhng chỉ dùng sữa bò để nuôi trẻ sơ sinh thì vẫn không thoả
mãn đợc nhu cầu sinh trởng của trẻ thơ Nếu kéo dài sẽ xảy ra
hiện tợng đứa trẻ bị bệnh thiếu máu do thiếu chất sắt.
Bởi vì hàm lợng sắt ở trong sữa bò rất ít, trong mỗi
kilôgam sữa bò chỉ có 1 mg chất sắt, mà cơ thể ngời ta lại chỉ
có thể hấp thu đợc 10% chất sắt đó mà thôi (hàm lợng sắt ở
trong sữa ngời cao gấp đôi ở trong sữa bò, mà cơ thể ngời ta
lại có thể hấp thu đợc 50%), cho nên chỉ dùng sữa bò để nuôi
trẻ sơ sinh sẽ dẫn đến bệnh thiếu máu, thiếu chất sắt. Ngoài ra
trong sữa bò còn bao hàm chất lòng trắng trứng ít chịu nhiệt,
sau khi bị hấp thu dễ xảy ra quá mẫn cảm, dễ dẫn đến chảy
máu dạ dày và ruột. Cho nên nuôi bộ trẻ sơ sinh không nên chỉ
dùng sữa bò, mà nên cho ăn thêm những thực phầm phụ có
nhiều chất sắt, ví dụ nh thịt, gan động vật v.v để bổ sung
chất sắt bị thiếu hụt.
8- Không nên
cho trẻ nằm ngửa bú sữa
Khi trẻ thơ nằm trên giờng mà cho bú hoặc cho ngậm
bình sữa, tuy có cái lợi là trẻ dễ nuốt, nhng lại dễ dẫn đến bị
viêm tai giữa.
Bởi vì giữa yết hầu và tai giữa có một ống thông nhau,
gọi là ống nhánh yết hầu. So với ngời lớn, ống nhánh này ở trẻ
em rất ngắn, nhng rất đều đặn và hầu nh nó nằm ngang. Trẻ
thơ nằm ngang bú sữa, thờng hay bị chảy sữa ra ngoài, bị ợ
hoặc bị trớ. Khi bị trớ, sữa dễ thông qua ống nhánh yết hầu đã
nở rộng và co lại để vào tai giữa, do đó mà sinh ra viêm tai
giữa, dẫn đến phát sốt, đau tai và viêm tai giữa mãn tính và
chảy mủ quanh năm, chữa nhiều năm cũng không khỏi, có khi
còn dẫn đến nghễnh ngãng. Vì thế không nên cho trẻ thơ nằm
bú sữa . Khi cho bú sữa nên cho trẻ nằm dốc, khi bú xong nên
khe khẽ vỗ vào lng trẻđể bé ợ lợng không khí nuốt phải trong
lúc bú, đề phòng trẻ bị trớ gây ra viêm tai giữa.
9- Trẻ đẻ non
không nên ăn sữa chua
Sữa chua tuy là loại thực phẩm giàu chất dinh dỡng và
giúp cho tiêu hoá rất nhiều , song cho trẻ đẻ non ăn sữa chua thì
không thích hợp.
Trẻ em đẻ non và trẻ em bị viêm đờng ruột, nếu cho ăn
sữa chua thì sẽ bị nôn trớ, thậm chí còn có thể gây nên hiện t-
ợng máu tan cấp tính và viêm dạ dày có tính chất hoại đàm.
Có bài báo đã viết vì cho trẻ đẻ non ăn sữa chua mà tử vong.
Cho nên các bậc cha mẹ không nên tuỳ tiện cho trẻ thơ
ăn sữa chua.
5 311 312
10- Không nên chỉ dùng
sữa cừu để nuôi con
Sữa cừu tuy cũng là một loại thực phẩm tốt để nuôi trẻ.
Song nếu chỉ dùng sữa cừu để nuôi trẻ dài ngày thì sẽ gây nên
thiếu máu.
Bởi vì hàm lợng vitamin B12 ở trong sữa cừu ít hơn ở
trong sữa bò, chỉ có khoảng 0,015 microgram, hàm lợng axit
pholic lại càng ít hơn, chỉ có 0,06 microgram . Nếu cho trẻ ăn
sữa cừu dài ngày, đứa trẻ vì thiếu vitamin B12 và thiếu axit
pholic, việc phát triển hồng cầu bị chậm nên sinh ra thiếu
máu. Ngoài ra thiếu vitamin B12 còn có thể làm cho đứa trẻ
sinh bệnh về thần kinh và tinh thần, biểu hiện là trí lực lạc
hậu. Cho nên nếu nuôi trẻ bằng sữa cừu dài ngày thì phải chú
ý bổ sung những thức ăn phụ có nhiều chất vitamin B12 và
axit pholic, nh cho trẻ ăn thêm canh rau xanh tơi, nớc quả,
gan và bồ dục động vật v.v
11- không nên dùng sữa bò
để nấu cháo cho trẻ
Có những bậc phụ huynh, vì muốn tăng thêm chất dinh
dỡng cho trẻ, cho nên rất thích cho sữa bò vào cháo, vào bột
cho con ăn, kỳ thực cách làm nh vậy là không khoa học.
Có bác sĩ ngời nớc ngoài đã làm thí nghiệm, sau khi đổ
lẫn sữa bò vào cháo, theo dõi ở các nhiệt độ khác nhau, kết
quả thấy phần lớn vitamin A đã bị mất. Ngành thực phẩm học
đã từng nêu nguyên lý, vitamin A không thể hỗn hợp với tinh
bột. Nếu đứa trẻ cứ trờng kỳ ăn uống thiếu vitamin A thì
chúng sẽ chậm lớn, thân thể suy nhợc, nay ốm mai đau. Cho nên
khi nuôi trẻ, tốt nhất là cho ăn riêng sữa và cháo.
12- không nên
cho trẻ uống sữa bò lúc đói
Có những bậc cha mẹ ngày nào cũng cho con uống một
cốc sữa bò lúc còn đang đói. Họ cho rằng nh vậy là tăng thêm
chất dinh dỡng cho trẻ, kỳ thực thì không phải nh vậy.
Bởi vì khi trẻ đang đói mà uống sữa bò thì nhu động ruột
và dạ dày sẽ hoạt động, co bóp nhanh, thời gian thức ăn ngừng
lại ở trong ruột và dạ dày sẽ ngắn, không thể phát huy hết tác
dụng men của dịch vị, những thành phần dinh dỡng ở trong
sữa bò cha kịp tiêu hoá thì đã bị tống vào đại tràng, không đợc
hấp thu đầy đủ, cho nên đã mất đi giá trị dinh dỡng của sữa
bò. Chất axit amin ở trong sữa bò bị nhuyễn thành một chất có
hại ở trong ruột già, có thể gây nguy hại cho sức khoẻ. Cho
nên trớc khi cho trẻ uống sữa bò, tốt nhất là nên cho chúng ăn
một chút thức ăn loại tinh bột gì đó, ví dụ nh bánh mì, bánh
bích qui, màn thầu chẳng hạn, nh vậy sữa bò có thể ngng lại ở
trong dạ dày một thời gian dài hơn, rất có lợi cho việc phát
huy tác dụng dinh dỡng của chúng.
13- Không nên cho
con bú sữa vô giờ giấc
Có bà mẹ cho con bú chẳng có giờ giấc nào cả, hoặc cứ
thấy con khóc là cho bú. Kỳ thực làm nh vậy không có lợi cho
sức khoẻ của trẻ thơ.
6 311 312
Bởi vì cho con bú không có giờ giấc, tuy mỗi ngày con
đợc bú rất nhiều lần, song chẳng lần nào đợc bú no, thời gian
kéo dài sẽ gây nên rối loạn công năng tiêu hoá của đứa trẻ, có
hại cho sức khoẻ. Cho nên, để có lợi cho việc tiêu hoá và hấp
thu của trẻ, chiểu theo cơ chế điều tiết sinh lý, đờng tiêu hoá
của trẻ cứ 3 giờ lại tiết dịch tiêu hoá một lần. Cho nên thời
gian cho con bú cũng nên 3 giờ một lần là thích hợp. Mỗi
ngày cho bú 5 đến 7 lần, mối lần từ 15 đến 20 phút là trẻ bú
no. Ban đêm thì cách nhau 6 7 tiếng đồng hồ cho bú một
lần. Trẻ đã đợc 4 5 tháng tuổi thì không nên cho bú vào ban
đêm nữa. Nh vậy có lợi cho cả mẹ lẫn con đều đợc nghỉ ngơi
và ngủ nhiều. Cho nên các bà mẹ cần chú ý tập cho mình một
thói quen tốt là ngay từ đầu cho con bú phải có giờ giấc,
không nên hễ cứ thấy con khóc là cho bú, để tránh cho con
khỏi bị h đờng tiêu hoá.
14- không nên cho trẻ thơ
uống sữa thay uống nớc
Có ngời tởng rằng sữa mẹ hoặc sữa bò đều là chất lỏng,
trẻ thơ uống sữa thì không cần phải uống nớc nữa. Kỳ thực cách
làm nh vậy là sai lầm.
Bởi vì trong sữa tuy có nớc, nhng vì thận của đứa trẻ cha
phát triển thành thục , công năng còn yếu, không thể nh ngời
lớn đợc. Nếu chỉ dựa vào số nớc ít ỏi ở trong sữa thì không thể
giúp cho trẻ hoàn toàn thải hết những phế vật của prôtêin và
muối vô cơ ở trong sữa ra ngoài cơ thể đợc. Ngoài ra việc điều
tiết nhiệt độ trong cơ thể trẻ thơ và việc thay đổi những chất
mới đòi hỏi một lợng nớc rất lớn. Cho nên ngoài việc cho trẻ
thơ ăn sữa ra, hàng ngày cần phải cho trẻ uống một lợng nớc
đun sôi để nguội hoặc nớc canh nhất định. Nói chung, trẻ nặng
5 kg, mỗi ngày cần uống từ 150 - 250 mg nớc. Thời gian tốt
nhất là vào giữa hai lần cho bú.
15- không nên hễ thấy
trẻ khóc là cho bú
Thức ăn uống chủ yếu của trẻ thơ là sữa mẹ hoặc các chế
phẩm từ sữa. Những thức ăn này nói chung có thể đọng lại ở
trong dạ dày của trẻ từ 2 giờ 30 đến 3 giờ đồng hồ. Sau khi bú
sữa khoảng 3-4 tiếng đồng hồ thì trẻ đói. Lúc này mà trẻ khóc
thì nên cho trẻ bú ngay. Song không phải đứa trẻ chỉ khóc khi
đói, mà khi tã lót bị ớt, khi nóng quá hoặc lạnh quá, khi tã lót
quấn chặt quá, khi bị muỗi đốt, khi trong ngời khó chịu , ngay
cả khi ngủ dậy muốn đợc bế ẵm, đều dùng tiếng khóc để biểu
thị. Nếu cứ nghe thấy trẻ khóc là cho bú, không những sẽ ảnh
hởng đến sự nghỉ ngơi của ngời mẹ mà còn khiến cho ngời mẹ
không đủ sữa cho con bú, và khi chúng bú không đủ no thì
chúng lại khóc. Vả lại cho trẻ bú nhiều lần quá, đầu vú dễ bị
nứt nẻ, hoặc bị viêm tuyến sữa cấp tính, dẫn đến bắt buộc phải
ngừng cho con bú sữa mẹ. Nếu nh ngời mẹ có nhiều sữa, hễ
thấy con khóc là cho bú, và cho bú một cách bất qui luật nh
vậy cũng sẽ ảnh hởng đến công năng tiêu hoá của đứa trẻ, rất
không có lợi cho việc phát triển lớn lên của đứa trẻ.
Vì lợng sữa trẻ bú không đều, cho nên cũng không nên
quá câu nệ vào thời gian, nhng nói chung khoảng cách giữa
7 311 312
hai lần cho bú không nên dới 2 tiếng đồng hồ. Không nên hễ
cứ nghe thấy trẻ khóc là cho bú.
16- Không nên cho trẻ thơ
ăn sữa bò thời gian dài
Sữa bò tuy hàm lợng prôtêin và mỡ rất cao, cung cấp
nhiệt lợng rất nhiều, song đối với trẻ em thì khuyết điểm cũng
không ít. Ví dụ nh bột anbumin nhiều, dễ vón cục ở trong dạ
dày, khó tiêu hoá; trong sữa bò tơng đối có nhiều chất axit
aliphatic, kích thích dạ dày và ruột ; sữa bò dễ ô nhiễm vi
khuẩn v.v
Cho trẻ em trờng kỳ ăn sữa bò, rất dễ bị viêm da, cứ đến
mùa đông là da bị thô ráp, ngứa ngáy, ngủ không yên giấc,
dẫn đến biếng ăn. Trong sữa bò còn chứa một số lợng lớn chất
vô cơ và chất anbumin giúp cho xơng cốt của bò trởng thành,
những chất này làm rối loạn chất thay thế trong cơ thể trẻ em.
Đồng thời, thờng xuyên ăn sữa bò khiến cho trẻ em thiếu các
chất thực vật khác, gây nên thiếu chất sắt, thiếu máu, béo bệu.
Nếu cứ trờng kỳ ăn nhiều chất anbumin làm cho trong cơ thể
của trẻ em thiếu nhóm vitamin B, dẫn đến thiếu các chất can-
xi, crôm dễ làm trẻ em bị cận thị. Ăn nhiều sữa bò quá, còn
làm cho tỉ lệ canxi phôtpho trong cơ thể trẻ bị mất cân bằng,
làm giảm khả năng chống axit của răng, dễ bị sâu răng.
Cho nên, trong khi cho trẻ thơ ăn sữa bò thì phải chú ý
kịp thời cho ăn các thức ăn khác một cách hợp lý và phải cho
dùng nhiều loại vitamin để giúp cho việc tiêu hoá đợc đầy đủ
và dễ dàng.
17- Mẹ đang uống thuốc bệnh không nên
cho con bú
Trong thời kỳ cho con bú, ngời mẹ bị ốm phải uống
thuốc chữa bệnh mà cho con bú sẽ ảnh hởng không tốt đối với
đứa trẻ.
Bởi vì có một số loại thuốc sau khi vào tuần hoàn máu
của ngời mẹ sẽ thải ra bằng đờng sữa. Vì trẻ thơ rất mẫn cảm
với thuốc, lại có thể tồn đọng lại ở trong cơ thể trẻ, nên rất có
thể gây ảnh hởng rất lớn đối với trẻ. Ví dụ nh sữa của ngời mẹ
uống thuốc endoxan sẽ kìm hãm công năng xơng tuỷ của trẻ
thơ, dẫn đến bạch cầu bị giảm sút, ngời mẹ mà uống aspirin
thì qua sữa sẽ làm cho công năng tiểu bản máu của đứa trẻ bị
ức chế, dẫn đến chảy máu; mẹ uống tetraxiclin sẽ ảnh hởng
đến việc phát triển răng của đứa trẻ, mẹ uống chloramphenicol
sẽ ảnh hởng đến công năng tạo máu của xơng tuỷ của trẻ, mẹ
uống amidol, luminan v.v sẽ gây nên các chứng bệnh thèm
ngủ, h thoát (hạ đờng huyết do mất máu), xuất hiện những
phản ứng không tốt nh toàn thân ứ máu; sữa của ngời mẹ
uống iôt, methimazol v.v có thể ức chế công năng tuyến giáp
trạng của trẻ, mẹ uống thuốc tẩy dễ dẫn đến rối loạn công
năng tiêu hoá của trẻ, mẹ uống reserpine có thể làm cho đứa trẻ
thèm ngủ, ngạt mũi và tiêu chảy.
Cho nên khi ngời mẹ đang cho con bú mà bị ốm thì
không nên tuỳ tiện dùng thuốc, nhất thiết phải có sự chỉ định
của bác sĩ. Nếu nh phải uống thuốc dài ngày hoặc uống nhiều
thuốc, đặc biệt là những loại thuốc có ảnh hởng nhiều đến sức
khoẻ của trẻ thơ đang bú thì phải ngừng cho trẻ bú.
18- Những điều kiêng kỵ
Về VIệC CAI SữA
8 311 312
1/ Sữa mẹ tuy tốt thật, nhng cũng không nên cho bú quá
lâu.
Không nghi ngờ gì nữa, sữa mẹ đối với trẻ sơ sinh là thức
ăn chủ yếu, thích hợp nhất. Song thời gian cho ăn sữa quá dài
cũng không thoả mãn đợc nhu cầu dinh dỡng ngày càng tăng
của trẻ thơ, sẽ gây nên tình trạng thiếu dinh dỡng, sinh bệnh
thiếu máu v.v Đồng thời cũng không lợi cho việc phát dục
của răng sữa, đờng ruột và dạ dày. Phơng pháp đúng đắn là:
Bắt đầu từ lúc trẻ đợc 2 tháng tuổi, thì nên cho ăn tăng dần n-
ớc canh, nớc hoa quả, sau 3 tháng thì cho ăn cháo loãng, 4 - 5
tháng thì tăng dần món súp, lòng đỏ trứng gà v.v ; 6 - 8 tháng
thì dần dần giảm bớt số lần cho bú, tăng dần số lần và số lợng
bữa ăn phụ, khoảng 12 tháng tuổi thì cai sữa. Nếu gặp phải
mùa hè oi bức hoặc mùa đông giá rét thì có thể lùi thời gian
cai sữa lại một chút, nhng chậm nhất cũng không nên để quá
một tuổi rỡi.
2/ Không nên cai sữa vào mùa hè.
Tại sao không nên cai sữa vào mùa hè ?
Nhiệt độ thích hợp nhất để cho sinh lý cơ thể hoạt động
là khoảng 20
0
C. Nhiệt độ mùa hè thờng trên 30
0
C. Nhiệt độ
cao, hoạt động sinh lý của cơ thể con ngời sẽ nảy sinh rất
nhiều biến hoá. Ví dụ :
Nhiệt độ cao, có thể làm cho công năng phân tiết của
tuyến tiêu hoá do hệ thống thần kinh chi phối bị giảm sút, việc
phân tiết của dịch tiêu hoá giảm đi.
Nhiệt độ cao, ra mồ hôi nhiều. Trong mồ hôi, ngoài nớc
ra còn có clorua natri. Chất clorua ở trong clorua natri là chất
không thể thiếu để gây thành vị toan. Nếu một số lợng lớn
chất clorua theo mồ hôi bài tiết ra ngoài, sẽ khiến cho việc tạo
chất vị toan giảm sút sẽ ảnh hởng đến tiêu hoá và dẫn đến khả
năng chống đỡ vi khuẩn của đờng ruột và dạ dày bị giảm sút.
Nhiệt độ cao, sẽ làm cho việc chuyển hoá các chất mới ở
trong cơ thể tăng nhanh, lợng tiêu hao các chất men ở trong cơ
thể cũng tăng lên, men tiêu hoá cũng do đó mà mất đi tơng đối
nhiều.
Thời tiết nóng, nhiệt độ cao, thờng dẫn đến ăn uống ít đi,
việc hấp thụ chất dinh dỡng bị ảnh hởng, làm cho sức đề kháng
của cơ thể bị giảm sút.
Ngoài ra, mùa hè các loại côn trùng nh ruồi nhặng, muỗi
v.v hoạt động rất mạnh, tạo thêm nhiều cơ hội phát sinh
bệnh đờng ruột.
Từ các nguyên nhân nh trên đã nói thì ta không nên cai
sữa cho trẻ em vào mùa hè. Hơn nữa, khí quan tiêu hoá của trẻ
em không dày dạn nh của ngờilớn, công năng tiêu hoá của trẻ
em cũng không mạnh nh của ngời lớn, nếu cai sữa vào lúc
này, tức là thay đổi chế độ ăn uống thì rất dễ gây ra tiêu hoá
không tốt, sinh ra các bệnh về đờng ruột.
19- không nên
cai sữa quá muộn
Có một số bậc phụ huynh cho rằng chất dinh dỡng trong
sữa mẹ rất phong phú, có thể làm cho trẻ lớn lên khoẻ mạnh,
cho nên trẻ 4 5 tuổi rồi vẫn cha cai sữa. Kỳ thực cai sữa quá
muộn rất có hại cho sức khoẻ của cả mẹ và con.
Bởi vì đồng thời với việc phát triển lớn lên của đứa trẻ,
sữa mẹ không thể thoả mãn đợc nhu cầu nhiều loại dinh dỡng
của trẻ . Nếu tiếp tục ăn sữa mẹ có thể dẫn đến trẻ suy dinh d-
ỡng, bần huyết có tính thiếu chất sắt, khẩu vị không tốt, khả
năng kháng bệnh giảm sút v.v Ngời mẹ cho con bú một thời
9 311 312
gian dài cũng có thể xảy ra hiện tợng bế kinh, thậm chí có thể
bị co hẹp tử cung. Cho nên không nên cai sữa quá muộn. Nói
chung, khi đứa trẻ đợc 12 tháng tuổi thì có thể hoàn toàn cai
sữa. Muốn cai sữa thì phải tiến hành có kế hoạch. Có thể giảm
dần số lần cho bú, tăng dần số lần ăn bữa phụ, từ ít đến nhiều,
từ loãng đến đặc, từ nhuyễn đến cứng, để cho đứa trẻ thích ứng
dần.
20- trờng hợp nào
không nên cai sữa
Cai sữa đúng thời hạn là một việc cần thiết. Nhng khi mà
trời quá lạnh, quá nóng hoặc khi đứa trẻ đang ốm thì không
nên cai sữa.
Bởi vì mùa hè viêm nhiệt và mùa đông lạnh giá, năng lực
tiêu hoá của trẻ thơ tơng đối yếu, sức đề kháng kém, nếu cai
sữa thì sẽ làm thay đổi thói quen ăn uống, dễ sinh ra rối loạn
công năng tiêu hoá, dẫn đến tiêu chảy. Nếu đứa trẻ đang ốm,
sau khi cai sữa sẽ đổi thành những thức ăn khác, dễ gây nên
tiêu hoá không tốt, làm cho bệnh tình càng trầm trọng thêm.
Cho nên nếu gặp mùa viêm nhiệt thì nên chờ đến mùa thu mát
mẻ rồi hãy cai sữa. Nếu trẻ đang ốm thì chờ cho trẻ lành bệnh
rồi hãy cai sữa.
21- trong thời kỳ
cho con bú mà thấy kinh
thì không nên cai sữa
Có một số ngời cho rằng, phụ nữ đang cho con bú, sau
khi thấy kinh thì sữa sẽ độc và thiếu chất dinh dỡng, không
nên cho con bú tiếp nữa. Kỳ thực nói nh vậy là không có căn
cứ khoa học.
Mọi ngời đều biết, sữa mẹ là thực phẩm thiên nhiên lý t-
ởng nhất của trẻ thơ. Bình thờng, sau khi đẻ đến 4 tháng là
thời kỳ chất lợng sữa mẹ cao nhất. Ngời phụ nữ cho con bú
đến lúc thấy kinh thì sữa tơng đối loãng hơn bình thờng một
chút, chất mỡ ở trong sữa có ít hơn, nhng chất prôtêin thì tăng
lên. Đối với đứa trẻ, sữa lúc này chẳng có hại gì cả. Sau khi
hành kinh, chất lợng sữa lại trở lại bình thờng. Để tránh tình
trạng sữa bị loãng và thay đổi các thành phần trong sữa, ngời
phụ nữ đang cho con bú chỉ cần chú ý trong những ngày hành
kinh thì uống nhiều nớc hơn một chút, ăn nhiều thức ăn loại
cá, sữa bò, thịt gia cầm và canh rau là đợc. Cho nên trong
thời kỳ đang cho con bú mà thấy kinh thì không cần phải
cai sữa.
22- sau khi cai sữa
không nên tiếp tục
nuôi trẻ bằng bình sữa
Đứa trẻ đã đợc cai sữa rồi mà vẫn tiếp tục cho dùng bình
sữa, không những có thể gây thành thói quen không tốt, mà
còn có thể ảnh hởng đến việc phát triển của răng.
Bởi vì cai sữa rồi mà vẫn tiếp tục sử dụng bình sữa, thậm
chí khi uống nớc thờng cũng dùng bình sữa, nh vậy là lại phải
cai sữa bình một lần nữa. Thật là phiền phức. Dùng bình sữa
mà không chú ý đến t thế của trẻ và vị trí bình sữa, sẽ ảnh h-
ởng đến việc phát triển răng, nh tạo nên hàm răng tha, không
đều. Sử dụng bình sữa thẳng đứng, hoặc vị trí bình sữa quá
cao, khiến cho trẻ phải vơn cổ lên, tạo thành khuôn mặt bị
10 311 312
lõm, răng trớc nhô ra. Mút đầu vú bình sữa không có sữa,
không khí sẽ vào trong dạ dày gây nên đầy hơi, trớng bụng.
Do vậy, sau khi cai sữa không nên tiếp tục nuôi trẻ bằng bình
sữa.
23- những điều kiêng kỵ
khi cho trẻ em ăn đờng
Sau khi cân nhắc những điều lợi hại về mọi mặt, các nhà
y học và dinh dỡng học đã chỉ ra rằng, ngoài việc ăn uống
bình thờng hàng ngày ra, chúng ta không nên ăn nhiều đờng,
thậm chí có ngời còn đề xuất rằng ăn đờng càng ít càng tốt, mà
không ăn cũng đợc.
Có điều là những chất ngon lành của đờng vẫn còn hấp
dẫn con ngời ta nhiều lắm, nhất là đợc các em đặc biệt yêu
thích, cho nên ở đây cần phải nêu ra một Nguyên tắc đối
với việc ăn đờng : Một là không nên ăn đờng quá nhiều; hai là
phải ăn cho thích hợp. Vậy khi nào ăn đờng thì tốt, khi nào ăn
đờng thì không tốt ? Dới đây xin giới thiệu một cách sơ lợc
1/ Thời gian ăn đờng tốt nhất.
(1) Trớc khi đi tắm : Tắm sẽ ra rất nhiều mồ hôi, tiêu
hao thể lực, cần phải bổ sung nớc và năng lợng , ăn đ-
ờng sẽ đề phòng đợc những sự thiếu hụt này.
(2) Trớc khi vận động : Khi vận động cần phải tập trung
tinh lực, so với các thực vật khác, đờng có thể cung cấp kalo
nhanh hơn.
(3) Khi mệt mỏi và đói : So với các loại thực phẩm khác,
đờng có thể nhập vào máu nhanh hơn, nâng cao đợc đờng huyết
nhanh hơn.
(4) Ngời bi bệnh đờng ruột, khi bị nôn oẹ : công năng
tiêu hoá của bệnh nhân không tốt, bị mất nớc,dinh dỡng không
đủ, ăn một chút đờng hoặc uống nớc đờng có pha một chút
muối sẽ bằng uống thuốc bổ.
(5) Khi chóng mặt buồn nôn, ăn một chút đờng có thể
nâng cao đờng huyết, ổn định tinh thần, có lợi cho việc khôi phục
bình thờng.
(6) Khi đi tàu, xe, thuyền, nếu điều kiện không tốt, ăn
cơm vừa không tiện, vừa mất vệ sinh, ăn một chút đờng vừa
tiện lợi lại vừa giải quyết đợc vấn đề.
2/ Những lúc không nên ăn đờng.
(1) Trớc khi ăn cơm : Sau khi ăn đờng, khẩu vị sẽ bị
giảm, ảnh hởng đến lợng ăn bình thờng, nếu kéo dài, ngời sẽ
gầy đi, dinh dỡng không đủ.
(2) Trớc khi ngủ : Đờng sẽ lu lại ở các kẽ răng, rất có lợi
cho vi trùng sinh sôi nảy nở, tổn hại cho răng. Nếu ăn đờng
loại sôcôla v.v thì còn tạo cho thần kinh hng phấn, sẽ mất
ngủ.
(3) Sau khi ăn no : Lúc này mà lại ăn đờng thì ngời sẽ trở
nên béo, nếu đờng nhiều sẽ kích thích insulin phân tiết, khiến
cho tế bào insulin vì phân tiết quá nhiều mà bị suy nhợc, dẫn
đến bệnh đái tháo đờng.
(4) Khi nói chuyện : Vừa nói chuyện vừa ăn kẹo, thì kẹo
dễ rơi vào khí quản, làm tắc nghẽn thực quản, đối với trẻ em cần
phải chú ý.
(5) Khi đang đau răng : Ăn đờng sẽ càng đau hơn, bệnh
sẽ nặng hơn.
(6) Khi bị dị ứng da. Đờng huyết cao là điều kiện để cầu
khuẩn nhỏ sinh sôi nảy nở. Ăn đờng có thể làm cho lớp da bị
dị ứng thờng xuyên nhiều lần, chữa không khỏi. Cho nên ngời
nhiều mụn nhọt hoặc bị dị ứng da thì không
Cho nên, để bảo vệ sức khoẻ, cần phải nắm vững những
11 311 312
thời cơ ăn đờng có lợi thì mới đạt đợc mục đích hại ít lợi
nhiều. Cho trẻ thơ ăn đờng lại càng cần phải lu ý đến khoa
học.
3/ Đờng tuy tốt, nhng không nên ăn nhiều.
Đờng là vật chất dinh dỡng mà nhân loại rất cần, năng l-
ợng mà các tổ chức khí quan của cơ thể cần thiết, đại bộ phận
đều do đờng cung cấp.
Trẻ em và một số ngời lớn rất thích ăn đờng. Đờng tuy
tốt, nhng không nên ăn nhiều, nếu ăn nhiều thì ngợc lại, sẽ có
hại cho sức khoẻ. Đó là vì :
(1) Ăn nhiều đờng sẽ dẫn đến chất dinh dỡng không tốt.
Bất cứ loại đờng nào cũng đều thiếu chất prôtêin, chất mỡ,
vitamin và chất khoáng. Ăn nhiều đờng, ngời ta sẽ không cảm
thấy đói nữa, không muốn ăn và sẽ ăn ít cơm. Tự nhiên, chất
dinh dỡng do ăn uống mà ra cũng sẽ ít đi. Nếu kéo dài, sẽ dẫn
đến dinh dỡng không đầy đủ.
(2) Ăn nhiều đờng sẽ dẫn đến hệ thống tiêu hoá có bệnh.
Hiện nay có rất nhiều bậc cha mẹ trẻ cho rằng đờng nho có
chất dinh dỡng, dễ tiêu hoá, thờng dùng nó để thay đờng trắng
cho trẻ con ăn dài ngày, ngợc lại sẽ chỉ dẫn đến làm cho công
năng của dạ dày và ruột trở nên Lời biếng , khiến cho việc
phân tiết của dung môi tiêu hoá bình thờng bị giảm sút, công
năng tiêu hoá bị thoái hoá, ảnh hởng đến việc hấp thu tiêu hoá
thức ăn, thậm chí còn dẫn đến mang bệnh cho hệ thống tiêu
hoá.
(3) Ăn nhiều đờng dễ bị sún răng : Đờng làm cho độ
toan ở trong mồm tăng lên, tạo thành nhũ toan khuẩn, liên cầu
khuẩn sinh trởng phát dục mà có điều kiện sinh sôi nảy nở,
răng bị chất toan ăn mòn, sẽ sinh ra sâu răng. Những trẻ em
thờng xuyên ăn đờng, tỉ lệ sún răng lên tới trên 95%.
(4) Ăn nhiều đờng dễ phát sinh gãy xơng. Bởi vì đờng
chuyển hoá cần phải có vitamin B
4
, ăn nhiều đờng quá khiến
cho vitamin B
4
trong cơ thể giảm đi, do đó mà hạ thấp năng
lực của hoạt động cơ bắp thần kinh. Ngoài ra ăn nhiều đờng
còn làm cho sản vật có chất toan trong cơ thể tăng lên, mà
chất kiềm và chất canxi thì lại giảm đi, sẽ tạo thành chất xơng bị
nhão, dễ xảy ra gãy xơng.
(5) Ăn nhiều đờng sẽ làm cho mắt cận thị phát triển, dẫn
đến cận thị trục của mắt. Các chuyên gia kêu gọi : Các trẻ em
và học sinh tuyệt đối không nên ăn nhiều đờng.
(6) Ăn nhiều đờng dài ngày dễ sinh béo phì. Bởi vì
những phần đờng d thừa sẽ chuuyển hoá thành mỡ tích tụ lại ở
dới da, sinh ra béo phì. Và do béo phì mà dẫn đến các bệnh tật
khác.
(7) Ăn quá nhiều đờng sẽ làm cho tính khí con ngời trở
nên nóng nảy, hấp tấp. Theo tài liệu của sở nghiên cứu quan
hệ gia đình ở Mỹ cho biết : Ăn nhiều đờng dẫn đến nồng độ đ-
ờng huyết tăng cao, khiến cho trẻ em trở nên nóng nảy hấp
tấp, có thể mắc bệnh đa động. Ngời lớn tính tình nóng nảy hấp
tấp dễ xảy ra tai nạn.
4/ Trẻ em không nên ăn quá lợng đờng.
Đờng là loại thực phẩm toan tính không có canxi. Ăn đ-
ờng nhiều quá, cơ thể cần khôi phục chất kiềm thiếu, tức là
phải tiêu hao chất canxi ở trong cơ thể ngời ta. Ngày tháng kéo
dài, sẽ ảnh hởng đến việc phát triển xơng cốt của trẻ em.
5/ Trẻ em không nên ăn nhiều kẹo sôcôla.
Kẹo sôcôla là một loại thực phẩm đờng mà nguyên liệu
chủ yếu là cacao chế ra, mùi vị thơm ngon, ngọt, chất dinh d-
ỡng phong phú, nếu đợc ăn vài ba cái, đúng là làm cho ngời ta
vui tơi thanh thản, nhớ mãi không quên. Song, nếu coi là thức
ăn để tẩm bổ, thờng xuyên ăn quá nhiều, thì ngợc lại, hại
nhiều lợi ít. Vậy vì nguyên do gì ?
12 311 312
Thực ra, nhu cầu mà cơ thể con ngời ta cần ba nguồn
năng lợng lớn trong việc ăn uống nh các chất prôtêin, chất
mỡ, và chất đờng là có một tỉ lệ nhất định. Ví dụ nh mỗi ngày
tính tổng cộng các loại thực phẩm nh gạo, mì, cá, thịt, rau
xanh v.v thì chất prôtêin chiếm 10 -15%, chất mỡ chiếm 30 -
35%, chất đờng chiếm 50 - 60%. Cho dù chất dinh dỡng của
kẹo sôcôla có phong phú đến đâu thì so với tỉ lệ dinh dỡng mà
con ngơì cần thiết nh trên thì còn kém rất xa. Trong rất nhiều
loại sôcôla tinh chế, tỉ lệ mỡ chiếm gần 40 - 50%, tỉ lệ đờng
cũng không ít, mà tỉ lệ prôtêin chỉ có trên dới 5%. Ngoài ra,
trong sôcôla còn có chất kiềm cacao, chất kiềm caphêin v.v
mà trong thực phẩm bình thờng rất ít có. Nếu thờng xuyên ăn
sôcôla thì sẽ có rất nhiều vấn đề cần phải giải quyết :
- Thành phần mỡ quá nhiều, trẻ em ăn nhiều đờng sẽ trở
nên béo phì, trong cơ thể tích luỹ một số lợng mỡ rất lớn, tăng
thêm gánh nặng cho buồng tim, thể chất sẽ dần dần suy nhợc;
ngời lớn ăn nhiều đờng sẽ bi mắc các bệnh nh xơ cứng động
mạch, cao huyết áp, bệnh van tim, bệnh sỏi mật v.v
- Thành phần đờng quá cao, thông qua sự chuyển hoá
mới ở trong cơ thể, rất nhiều thành phần đờng sẽ chuyển biến
thành mỡ dự trữ, cũng sẽ làm cho ngời ta béo phì.
- Thành phần prôtêin rất ít, mà prôtêin lại là vật kiến
trúc của tế bào các cơ quan trong cơ thể con ngời, trẻ em
thiếu chất prôtêin, sẽ bị ảnh hởng đến sự phát triển; ngời lớn
thì sẽ bị mềm nhũn cơ bắp, không còn sức lực và rất nhanh chóng
bị mệt mỏi.
- Sôcôla có năng lợng rất cao, tổng nhiệt lợng của 100
gam sôcôla có thể đạt đến 530 - 550 nghìn kalo. Một ngời làm
việc nhẹ bình thờng, mỗi ngày cần khoảng 3000 kilô kalo, 100
gam sôcôla chiếm tỉ lệ lớn trong đó. Cho nên sau khi ăn nhiều
sôcôla sẽ có cảm giác đầy bụng, ảnh hởng đến khẩu vị của ba
bữa ăn, thế là sẽ ăn ít thức ăn đi, các chất prôtêin, muối vô cơ,
vitamin v.v mà cơ thể rất cần thì lại thiếu một cách nghiêm
trọng, rất có hại cho sức khoẻ.
-Các chất kiềm cacao, kiềm cà phê ở trong sôcôla có tác
dụng làm tim đập mạnh hơn và đại não hng phấn hơn, trẻ em
sau khi ăn nhiều sôcôla sẽ quấy khóc, nghịch ngợm và không
chịu ngủ; ngời lớn ăn xong cũng dễ hng phấn thần kinh và mất
ngủ.
- Sôcôla rất ngọt và ngấy, sau khi ăn nhiều sẽ không có
lợi cho việc vệ sinh răng miệng, sẽ trở nên hôi mồm và sâu
răng, và còn xuất hiện hiện tợng ợ chua, rất khó chịu.
Từ đó ta thấy, bất kỳ là trẻ con hay ngời lớn cũng đều không nên
ăn nhiều sôcôla.
6/ Không nên lạm dụng đờng nho.
Có một số ngời lấy đờng nho làm chất bổ dinh dỡng, th-
ờng xuyên ăn hoặc cho trẻ ăn. Khi bản thân hoặc con cái ốm
đau, bất kể là bệnh gì, cũng tìm mọi cách mua cho đợc đờng
nho cho ngời ốm hoặc cho trẻ con ăn để tẩm bổ, cách làm nh vậy
liệu có hay không ?
Đờng nho là một loại đơn đờng, có thể trực tiếp hấp thu
ở trong đờng ruột, nhng giá cả tơng đối đắt, không ngọt bằng
đờng trắng. Đờng trắng thuộc loại song đờng, khi qua đờng
ruột cần phải có tác dụng của chất men, sau khi phân giải
thành đơn đờng rồi mới hấp thu đợc. Đờng trắng thì rẻ hơn và
ngọt hơn đờng nho. Hai loại đờng này, ngoài việc có một số vi
lợng muối vô cơ và có thể cung cấp nhiệt lợng ra, không có
bất kỳ loại chất bổ nào khác, cho nên nó chẳng phải là thực
phẩm dinh dỡng bổ béo gì đâu.
Vậy thì những ngời nào có thể dùng đờng nho ? Những
ngời có bệnh sút cân nghiêm trọng, đau bụng đi ngoài nghiêm
13 311 312
trọng, những ngời sau khi mổ ruột thừa thì có thể ăn đờng nho.
Bởi vì những ngời này công năng tiêu hoá và chất men song
đờng ở trong đờng ruột kém, ăn đờng nho thì có lợi cho việc
phục hồi sức khoẻ.
Lạm dụng đờng nho thì có hại gì ? Nói chung những ng-
ời sức khoẻ bình thờng,hoặc ốm đau nhng không phải những
căn bệnh nh đã nêu trên thì không nên ăn đờng nho, bởi vì
tiềm lực công năng tiêu hoá của cơ thể con ngời rất lớn, ăn đ-
ờng trắng sẽ không tăng thêm gánh nặng cho đờng ruột, và với
trẻ con cũng không tăng thêm gánh nặng cho đờng ruột. Cơ
năng của cơ thể sinh vật phổ biến là tồn tại một qui luật dùng
tốt bỏ xấu, tức là càng dùng thì công năng sinh lý càng mạnh,
không dùng thì sẽ thoái hoá. Nếu cứ ăn đờng nho lâu ngày tất
sẽ làm cho các loại công năng phân tiết của men tiêu hoá bị hạ
thấp. Công năng tiêu hoá đờng ruột bị hạ thấp thì dễ mắc
bệnh, thậm chí còn dẫn đến nhiều loại suy dinh dỡng, ảnh h-
ởng đến sự trởng thành và sức khoẻ bình thờng.
24- muốn trẻ tăng chiều cao không
phải chỉ dựa vào dinh dỡng
Mỗi bậc cha mẹ đều mong muốn caon mình cao lớn, cho
nên bình thờng cứ tăng thêm rất nhiều chất dinh dỡng. Kỳ
thực cách làm nh vậy chỉ ngợc lại với ý nguyện, kết quả không
những không làm cho trẻ cao lên, ngợc lại còn làm cho chúng
béo ra.
Mọi ngời đều biết, con ngời ta cao thấp có liên quan nhất
định đến sự di truyền, nhng chủ yếu là do chất kích tố sinh tr-
ởng của việc phân tiết thuỳ thể não điều tiết. Mà việc phân tiết
của chất kích tố sinh trởng có liên quan đến nhiều nhân tố nh
dinh dỡng, vận động, ngủ và việc phân tiết chất tuỷ v.v Nếu
cứ mù quáng chỉ dựa vào việc tăng cờng dinh dỡng, thì trẻ
con không nhất định có đợc một thân hình cao lớn khoẻ mạnh.
Trong cả cuộc đời con ngời ta có hai giai đoạn cao lớn
nhanh nhất, đó là từ khi đẻ đợc một tháng cho đến một năm là
lơn lên nhanh nhất, sau đó là đến thời kỳ thanh xuân. Ngời ta
trong khi vận động và trong lúc ngủ việc phân tiết chất sinh tr-
ởng cao nhất. Cho nên các bậc cha mẹ hãy chú ý những thời
kỳ con trẻ cao lớn, bảo đảm cho chúng ăn uống có đủ chất
dinh dỡng, vận động thoải mái và có giấc ngủ đầy đủ. Đặc biệt
là phải đủ chất canxi và chất phôt-pho để cho xơng gân phất
triển đợc tốt.
25- Trẻ em không nên
dùng nhiều dầu gan cá
Dầu gan cá là một loại dinh dỡng bổ sung vitamin A, D
cho trẻ em bị thiếu chất kali. Nếu vitamin A và vitamin D
nhiều quá thì không những cơ thể không lợi dụng đợc mà còn
gây nên ngộ độc mãn tính. Biểu hiện ngộ độc vitamin A là ngời mệt
mỏi, chán ăn, ngời gày đi v.v
Bình thờng, lợng vitamin A, D trong thức ăn đã có thể
đủ thoả mãn nhu cầu của cơ thể, không cần bổ sung nữa. Đối
với những trờng hợp cần bổ sung thì phải do bác sĩ chỉ định
mới đợc uống dầu gan cá, mà phải uống đúng liều, đúng giờ,
không đợc vợt quá số lợng, để tránh phát sinh bị ngộ độc mãn tính.
26- Trẻ em lời ăn
14 311 312
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét