Vai trò kinh tế của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta

LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "Vai trò kinh tế của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta": http://123doc.vn/document/535006-vai-tro-kinh-te-cua-nha-nuoc-trong-nen-kinh-te-thi-truong-dinh-huong-xa-hoi-chu-nghia-o-nuoc-ta.htm

Tiểu luận kinh tế chính trị
từ thực tiễn đó các nhà kinh tế học đi theo xu hớng hỗn hợp. Ngày nay đã thừa
nhận rằng: các nền kinh tế hiện đại muốn phát triển phải dựa vào cả cơ chế thị
trờng cũng nh sự quản lý của Nhà nớc.
Nổi bật là quan điểm kinh tế hỗn hợp của Paul Samuelra - một nhà kinh
tế học ngời Mỹ. ông cho rằng, điều hành một nền kinh tế không có cả chính
phủ lẫn thị trờng cũng nh định vỗ tay bằng một bàn tay. Cơ chế thị trờng xác
định giá cả và sản lợng trong nhiều lĩnh vực, trong đó có cả chính phủ điều tiết
kinh tế thị trờng bằng các chơng trình thuế, chi tiêu và luật lệ. Cả hai bên thị tr-
ờng và chính phủ đều có tính chất thiết yếu.
1.2. Cơ chế thị trờng và nền kinh tế thị trờng có sự quản lý của Nhà n-
ớc.
- Cơ chế thị trờng
Cơ chế thị trờng là cơ chế tự điều chỉnh nền kinh tế hàng hoá dới sự tác
động khách quan của các quy luật kinh tế vốn có. Cơ chế thị trờng chính là một
hình thức tổ chức kinh tế, trong đó những ngời tiêu dùng và cac s nhà kinh
doanh tác động lẫn nhau qua thị trờng để giải quyết những vấn đề trung tâm của
sản xuất xã hội.
a. Ưu điểm.
Cơ chế thị trờng có nhiều mặt tích cực đặc biệt là kích thích cải tiến kỹ
thuật tăng NSLĐ tạo ra khối lợng sản phẩm hàng hoá đa dạng dồi dào phong
phú chất lợng tốt giá thành hạ, đáp ứng nhu cầu đa dạng của xã hội và thúc đẩy
nền kinh tế phát triển nhanh chóng nhng cơ chế thị trờng cũng không ít những
mặt khuyết tật.
Phùng Thanh Tú
5
Tiểu luận kinh tế chính trị
b. Khuyết điểm.
Nói đến cơ chế thị trờng là nói đến cạnh tranh tất yếu dẫn đến độc quyền,
độc quyền làm cho cạnh tranh không hoàn hảo gây thiệt hại cho ngời tiêu dùng
và xã hội.
- Cơ chế thị trờng không thể tránh khỏi khủng hoảng, thất nghiệp lạm
phát.
- Cơ chế thị trờng nhiều mục đích lợi nhuận do đó thờng khai thác bừa bãi
kiệt quệ tài nguyên làm tăng thêm sự ô nhiễm môi trờng mà các doanh nghiệp
phải trả tiền cho sự ô nhiễm đó.
- Cơ chế thị trờng tạo ra sự giả dối gian trá trong kinh doanh tạo sự bất
bình đẳng cạnh tranh không lành mạnh và phân hoá xã hội. Vì những khuyết tật
đó do đó kinh tế thị trờng phải có sự điều tiết quản lý của Nhà nớc.
+ Kinh tế thị trờng là nền kinh tế vận động theo các quy luật của thị tr-
ờng, trong đó quy luật giá trị đóng vai trò chi phối và đợc biểu hiện bằng quan
hệ cung cầu trên thị trờng. Nền kinh tế thị trờng là giai đoạn phát triển cao của
nền kinh tế hàng hoá, nó nằm trong tiến trình phát triển lịch sử khách quan về
kinh tế của xã hội loài ngời. Do vậy, nền kinh tế thị trờng cũng có những u thế
và khuyết tật của nó.
a. Những u thế của nền kinh tế thị trờng thể hiện:
Thứ nhất, thúc đẩy sản xuất và gắn sản xuất với tiêu thụ - thực hiện mục
tiêu của sản xuất. Do đó, ngời ta tìm mọi cách rút ngắn chu kỳ sản xuất, thực
hiện tái sản xuất mở rộng, áp dụng nhanh chóng sản xuất - kho học - công nghệ
và quay nhanh tiền vốn, đạt tới lợi nhuận tối đa.
Thứ hai,thúc đẩy và đòi hỏi các nhà sản xuất năng động thích nghi với
các điều kiện biến động của thị trờng. Thay đổi mẫu mã sản xuất, tìm mặt hàng
mới và thị trờng tiêu thụ, mở rộng quan hệ trong kinh doanh, phá thế độc quyền
và khép kín trong một đơn vị kinh doanh, tìm cách đạt tới lợi nhuận tối đa.
Thứ ba, thúc đẩy sự tiến bộ khoa học - công nghệ đa nhanh vào sản xuất,
kích thích tăng năng suất lao động, nâng cao trình độ xã hội hoá sản xuất và
Phùng Thanh Tú
6
Tiểu luận kinh tế chính trị
nâng cao chất lợng sản phẩm, hạ giá thành, đáp ứng yêu cầu nhiều mặt của
khách hàng và thị trờng.
Thứ t, thúc đẩy quá trình tăng trởng dồi dào sản phẩm hàng hoá, dịch vụ,
thúc đẩy quá trình tăng trởng đồi dào sản phẩm hàng hoá, dịch vụ, thúc đẩy và
kích thích sản xuất hàng hoá phát triển, đề cao trách nhiệm của nhà kinh doanh
với khách hàng, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.
Thứ năm, đẩy nhanh quá trình tích tụ và tập trung sản xuất. Tích tụ và tập
trung sản xuất là hai con đờng để mở rộng quy mô sản xuất. Một mặt, các đơn
vị chủ thể sản xuất kinh doanh làm ăn giỏi, có hiệu quả cao cho phép tích tụ,
mở rộng quy mô sản xuất. Mặt khác, do quá trình cạnh tranh làm cho sản xuất
đợc tập trung vào các đơn vị kinh tế thực sự đứng đợc trên thị trờng, làm ăn có
hiệu quả cao, đồng thời loại bỏ những đơn vị làm ăn thua kém hiệu quả. Chính
quá trình cạnh tranh kinh tế là động lực thúc đẩy tích tụ và tập trung sản xuất.
b. Những khuyết tật của nền Kinh tế thị trờng thể hiện:
Thứ nhất nền kinh tế thị trờng mang tính tự phát, tìm kiếm lợi nhuận bằng
bất kỳ giá nào, không đi đúng hớng của kế hoạch Nhà nớc, mục tiêu về phát
triển kinh tế vĩ mô của nền kinh tế. Tính tự phát của thị trờng còn dẫn đến tập
trung hoá cao độ, sinh ra độc quyền, thủ tiêu cạnh tranh, làm giảm hiệu quả
chung và tính tự điều chỉnh của nền kinh tế.
Thứ hai, xã hội phát sinh tiêu cực, tệ nạn gắn liền với hiện trạng kinh tế sa
sút, gây rối loạn xã hội. Nhà kinh doanh thờng tìm mọi thủ đoạn, mánh khoé
làm hàng giả, buôn lậu, trốn thuế, lừa đảo không từ một thủ đoạn nào, dù là
dơ bẩn nhất để thu lợi nhuận tối đa.
Thứ ba, vì lợi ích và lợi nhuận riêng biệt, dẫn đến sự sử dụng bừa bãi, tàn
phá tài nguyên và huỷ diệt môi trờng sinh thái.
1.3. Vai trò kinh tế của Nhà nớc trong nền kinh tế thị trờng.
Vai trò của Nhà nớc trong nền kinh tế thị trờng là cần thiết và không thể
thiếu đợc vì nó dẫn dắt thị trờng phát triển theo hớng tích cực và khắc phục, sửa
chữa những già mà cơ chế thị trờng cha đạt đợc cũng nh hậu quả mà nó gây ra
Phùng Thanh Tú
7
Tiểu luận kinh tế chính trị
để phát triển nền kinh tế một cách tốt nhất. Nh vậy ai trò kinh tế của Nhà nớc
trong nền kinh tế thị trờng đợc thể hiện ở những điểm sau:
a. Nhà nớc đóng vai trò định hớng cho sự phát triển nền kinh tế.
Trong nền kinh tế của chúng ta hiện nay, các doanh nghiệp đợc quyền tự
lựa chọn phơng án sản xuất kinh doanh. Nhà nớc không can thiệp vào quyết
định của họ về việc sản xuất cái gì? Bằng cách nào ? Tiêu thụ ở đâu ? Trong khi
lựa chọn các phơng án của sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp lấy lợi nhuận của
mình làm thớc đo hiệu quả, đồng thời làm mục tiêu định hớng cho hành vi của
họ. Hiện nay rất nhiều các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác
nhau hoạt động cạnh tranh với nhau. Sự hoạt động của quy luật cạnh tranh vừa
thúc đẩy sản xuất phát triển, vừa có thể dẫn đến sự khai thác bừa bãi các nguồn
lực, huỷ hoại môi trờng.
Khác với các doanh nghiệp, vai trò quản lý kinh tế của Nhà nớc là ở chỗ
Nhà nớc theo đuổi mục tiêu lợi nhuận nh một doanh nghiệp cá biệt mà theo
đuổi mục tiêu chung của dân tộc là làm cho dân giàu, nớc mạnh, nền kinh tế
tăng trởng một cách ổn định, vững chắc trong điều kiện công bằng xã hội và
hiệu quả kinh tế của toàn bộ nền kinh tế quốc dân.
Thực chất của việc định hớng sự phát triển của nền kinh tế là thống nhất
các lợi ích khác nhau, quy tụ các lợi ích khác nhau về cùng một lợi ích để sao
cho trong khi mỗi ngời theo đuổi lợi ích cá nhân của mình cũng đồng thời góp
phần vào việc theo đuổi lợi ích dân tộc. Chính vì vậy để có thể hoàn thành chức
năng định hớng nền kinh tế Chính phủ phải tạo ra đợc công cụ định hớng để
quy tụ hành động của các doanh nghiệp và ngời tiêu dùng cá biệt theo chiều h-
ớng vận động của nền kinh tế và Nhà nớc ta đã có hai định hớng cho sự phát
triển của nền kinh tế, đó là:
- Chiến lợc phát triển kinh tế xã hội dài hạn.
- Kế hoạch hoá định hớng.
b. Tạo môi trờng thuận lợi cho nền sản xuất hàng hoá nhiều thành phần
phát triển.
Phùng Thanh Tú
8
Tiểu luận kinh tế chính trị
Mỗi cơ chế kinh tế chỉ có thể hoạt động khi có môi trờng với những điều
kiện kinh tế xã hội cần và đủ. Thực tiễn lịch sử cho thấy rằng: con đờng lịch sử
tự nhiên của các nớc có nền kinh tế thị trờng phát triển rất lâu dài. Kể từ khi nền
kinh tế thị trờng truyền thống bộc lộ ra các khuyết tật của nó đến khi Chính phủ
các nớc này tự nhận thức đợc vai trò điều khiển quản lý kinh tế của mình phải
mất hàng trăm năm . Ngày nay khi kinh nghiệm lịch sử của các nớc này đã trở
thành lý luận, các nớc đi sau có thể rút ngắn chặng đờng phát triển của mình
bằng cách:chủ động sử dụng kiến trúc thợng tầng và quyền lực Nhà nớc để tạo
ra môi trờng kinh doanh thuận lợi cho các doanh nghiệp yên tâm đầu t mở rộng
phát triển sản xuất, để hoàn thành vai trò đó Nhà nớc ta đã phải thực hiện những
công việc sau:
- Tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình tự do hoá giá cả, thơng mại hoá
nền kinh tế.
- Bảo đảm các quyền của ngời chủ sở hữu về t liệu sản xuất.
- Đa dạng hoá chế độ sở hữu về t liệu sản xuất
- Xây dựng hệ thống pháp luật của nền kinh tế thị trờng
- ổn định về chính trị
c. Phân phối thu nhập quốc dân một cách công bằng - hiệu quả tạo ra
động lực sản xuất.
Trong nền kinh tế thị trờng, thị trờng càng mở rộng sự hoạt động của quy
luật giá trị càng dẫn đến việc phân hoá thu nhập giữa các tầng lớp dân c, chia rẽ
dân c thành các tầng lớp khác nhau trong quan hệ của họ đối với quyền lực kinh
tế và quyền lực chính trị. Tình trạng bất bình đẳng khi vợt quá khuôn khổ cho
phép dẫn đến sự phản ứng của dân c trong lĩnh vực chính trị, xã hội, mâu thuẫn
gắt gay về lợi ích giữa các giai cấp có thể dẫn đến sự đe doạ ổn định chế độ.
Chính vì vậy để ổn định về mặt chính trị tạo ra môi trờng xã hội lành mạnh cho
các doanh nghiệp làm ăn, Nhà nớc phải hoàn thành các phân phối lại thu nhập
của các tầng lớp dân c sao cho thỏa mãn yêu cầu công bằng, hiệu quả. Mặt khác
trong nền kinh tế thị trờng sự khác nhau về sở hữu của cải, về năng lực sở trờng,
về trình độ tay nghề và sự may mắn dẫn đến sự khác nhau là lẽ đơng nhiên. Do
Phùng Thanh Tú
9
Tiểu luận kinh tế chính trị
vậy, Nhà nớc phải biết lựa chọn phơng án phân phối lại nh thế naò đó cho các
hoạt động kinh tế có hiệu quả trong sự bình đẳng cho phép.
d. Can thiệp vào các quá trình kinh tế mỗi khi có chấn động.
Định hớng và tạo môi trờng phân phối thu nhập là những công việc cần
thiết thể hiện vai trò của Nhà nớc trong một chiến lợc dài hạn. Trong quá trình
thực hiện các chiến lợc đó, dới ảnh hởng của các cơ chế cung cầu giá cả trong
thị trờng nội địa, đồng thời dới ảnh hởng của quan hệ kinh tế quốc dân, việc
thực hiện hoá mục tiêu định hớng của các chơng trình dài hạn bị những "cú sốc"
làm chệch hớng là điều không tránh khỏi. Trong trờng hợp đó Nhà nớc cần phải
sử dụng những công cụ nh lãi xuất, thuế, quỹ dự trữ quốc gia và chỉ tiêu ngân
sách để làm giảm những chấn động do cú sốc gây nên, đa nền kinh tế đi theo
định hớng.
e. Quản lý tài sản quốc gia, phân bổ các nguồn lực một cách hợp lý.
Trong nền kinh tế thị trờng ở nớc ta Nhà nớc cùng một lúc phải hoàn
thành hai nhiệm vụ lớn trong lĩnh vực kinh tế.
Thứ nhất, Nhà nớc điều khiển sự vận động của nền kinh tế bằng cách
hoạch định các chiến lợc phát triển kinh tế xã hội dài hạn và ngắn hạn, quyết
định các phơng án phân phối và phân phối lại thu nhập quốc dân sao cho bình
đẳng, công bằng, hiệu quả, tạo môi trờng thuận lợi, hớng dẫn các doanh nghiệp
làm ăn, can thiệp vào nền kinh tế mỗi khi có "cú sốc" để làm giảm các chấn
động trên con đờng đi đến mục tiêu.
Thứ hai, cùng với chức năng điều khiển kinh tế, Nhà nớc còn phải đóng
vai trò ngời quản lý tài sản quốc gia. Về mặt đối ngoại, Nhà nớc còn có trách
nhiệm bảo vệ các nguồn lực, ngăn chặn mọi âm mu từ bên ngoài đến các vùng
đặc quyền đặc lợi trong lòng đất, vùng trời và vùng biển. Về mặt đối nội, Nhà
nớc là ngời chủ sở hữu các nguồn lực này là phân bố sử dụng sao cho hợp lý.
Mặt khác, Nhà nớc còn là chủ sở hữu của khu vực doanh nghiệp Nhà nớc. Với
t cách là chủ sở hữu của doanh nghiệp Nhà nớc, Nhà nớc quản lý trực tiếp và
đóng vai trò độc quyền ở các thị trờng quan trọng, quyết định sự tồn tại của đế
chế. Với t cách là ngời chủ quản lý đất nớc, Nhà nớc là ngời trọng tài, là chủ
Phùng Thanh Tú
10
Tiểu luận kinh tế chính trị
thể của quá trình phân công lại vai trò giữa các thành phần kinh tế sao cho lợi
ích riêng của các thành phần kinh tế không làm triệt tiêu lợi ích chung của toàn
bộ xã hội.
g. Nhà nớc sử dụng quyền lực kinh tế chính trị của mình để tiếp tục quá
trình tự do giá cả, thơng mại hoá nền kinh tế với những nội dung cơ bản.
Xoá bỏ tình trạng độc quyền, xây dựng các đạo luật chống độc quyền
bằng cách tạo điều kiện cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, tạo ra các điều kiện,
các tiền đề kinh tế, pháp lý cho sự hoạt động của các thị trờng cần biết nh thị tr-
ờng vốn, thị trờng chứng khoán, thị trờng lao động
h. Nhà nớc đảm nhận vai trò thiết lập, duy trì quyền sở hữu các quyền
lực kinh tế theo hớng xác định số chủ sở hữu đích thực của công nhân, của các
doanh nghiệp tập thể, t nhân và Nhà nớc, cụ thể là:
Giao quyền sử dụng ruộng đất lâu dài cho nông dân với các quyền cụ thể
nh thừa kế, thế chấp, cho thuê
Cho thuê hoặc đấu thầ tài sản sản xuất
Cho nớc ngoài thuê đất và các tài sản phục vụ sản xuất kinh doanh
II. Mục tiêu và các chức năng quản lý vĩ mô nền kinh tế của nhà nớc.
2.1. Các mục tiêu.
Trong ảnh hởng nền kinh tế nớc ta hiện nay từ nền kinh tế kế hoạch hoá
tập trung chuyển sang nền kinh tế thị trờng có định hớng XHCN phải trải qua
nhiều giai đoạn và không ít khó khăn. Để đạt đợc tới đích cuối cùng thì ta phải
ra phơng hớng và mục tiêu cụ thể.
- Đó là đảm bảo cho nền kinh tế phát triển ổn định, không gặp phải những
biến động xấu, tốc độ tăng trởng nhanh, tốc độ tăng trởng GDP hàng năm từ 9 -
10%. Đa đất nớc cơ bản thoát khỏi tình trạng nghèo nàn lạc hậu tạo đà mạnh
mẽ cho bớc phát triển mới vào những năm đầu thế kỷ XXI. Tránh những cuộc
khủng hoảng thiếu hoặc thừa, lạm phát, duy trì mức lạm phát ở mức một con số.
Đồng thời tạo việc làm cho ngời lao động, giảm tỷ lệ thất nghiệp ở thành phố
xuống 5%. Để đạt đợc những điều đó, Nhà nớc phải chú trọng: thúc đẩy nhanh
chóng quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hớng công nghiệp hoá, hiện đại
Phùng Thanh Tú
11
Tiểu luận kinh tế chính trị
hoá, hình thành cơ cấu kinh tế hợp lý và năng động. ổn định kinh tế vĩ mô, tích
luỹ từ nội bộ kinh tế kìm hãm lạm phát, tích cực huy động các nguồn vốn và sử
dụng có hiệu quả các nguồn vốn. Tăng nhanh xuất khẩu, giảm nhập siêu và đảm
bảo các quan hệ kinh tế quốc tế. Tạo lập những điều kiện vững chắc về nhân
lực, tài chính và cơ sở vật chất kỹ thuật.
- Nhà nớc phải đảm bảo hiệu quả kinh tế xã hội. Nhà nớc sữa chữa những
khiếm khuyết của thị trờng để thị trờng hoạt động có hiệu quả nh: hạn chế ảnh
hởng của độc quyền, tình trạng vô chính phủ dẫn đến khủng hoảng kinh tế, thất
nghiệp, ô nhiễm môi trờng cụ thể đối với các tổ chức độc quyền, lợi dụng u thế
của mình có thể quy định giá cả để thu lợi nhuận và do đó phá vỡ u thế cạnh
tranh hoàn hảo. Vì vậy cần có sự can thiệp của Nhà nớc để hạn chế độc quyền,
đảm bảo tình trạng hiệu quả của cạnh tranh thị trờng. Còn đối với những hoạt
động tiêu cực bên ngoài cũng dẫn đến không hiệu quả của hoạt động thị trờng
nh ô nhiễm nguôn nớc và không khí, khai thác đến cạn kiệt tài nguyên khoáng
sản và đòi hỏi Nhà nớc phải can thiệp. Vì vậy Nhà nớc phải sử dụng đến luật
pháp để ngăn chặn những tác động tiêu cực đó.
- Cùng với các mục tiêu trên thì Nhà còn có mục tiêu quan trọng khác để
giúp cho nền kinh tế phát triển lành mạnh đó là giải quyết những vấn đề nảy
sinh trong quá trình phát triển kinh tế. Nh đã nói cơ chế thị trờng là cơ chế tốt
nhất để điều tiết một nền kinh tế có hiệu quả, tuy nhiên cơ chế thị trờng có một
loạt những khuyết tật vì vậy ở nớc ta nền kinh tế do cơ chế thị trờng điều tiết
phải có sự can thiệp của Nhà nớc vào kinh tế nhằm sửa chữa những thất bại của
thị trờng đảm bảo cho nền kinh tế phát triển ổn định, hiệu quả và đạt đợc công
bằng xã hội.
ở nớc ta, để đạt đợc các mục tiêu đó thì không phải là việc nói mà làm
ngay đợc, mà nó là cả một quá trình. Quá trình đó không chỉ đòi hỏi không có
sự can thiệp của Nhà nớc mà nó còn đòi hỏi sự nỗ lực của các tổ chức, các
doanh nghiệp và của mỗi thành viên trong xã hội. Vì mục đích cuối cùng không
chỉ có lợi cho Nhà nớc, cho nền kinh tế mà còn có lợi cho mỗi gia đinh, mỗi
thành viên trong xã hội.
Phùng Thanh Tú
12
Tiểu luận kinh tế chính trị
2.2. Các chức năng quản lý vĩ mô nền kinh tế Nhà nớc.
Trong nền kinh tế thị trờng, Nhà nớc đợc quan niệm với t cách là cơ quan
quyền lực chính trị bảo vệ lợi ích của toàn dân và là chủ sở hữu đại diện cho
toàn dân đối với tài sản quốc gia. Do đó, Nhà nớc cần thực hiện đúng các chức
năng chủ yếu trong lĩnh vực quản lý về kinh tế.
a. Định ra khuôn khổ pháp luật, đề ra hệ thống pháp lý, trên cơ sở đó đặt
ra những điềuluật cơ bản về quyền sở hữu tài sản và hoạt động của thị trờng,
quy định hoạt động kinh tế mà các doanh nghiệp và ngời tiêu dùng trong mọi
thành phần kinh tế phải tuân theo. Các khung pháp luật đó phải đảm bảo đợc
tính dân chủ sự bình đẳng các cơ may để mọi công dân có thể tham gia các hoạt
động thị trờng mà không ai bị ngăn cản. Ngoài ra, Chính phủ cũng nh chính
quyền các cấp còn lập nên một hệ thống các quy định chi tiết nhằm tạo nên một
môi trờng thuận lợi, lành mạnh và tạo nên hành lang an toàn cho sự phát triển
có hiệu quả các hoạt động kinh tế xã hội. Đối với Việt Nam, do hệ thống hoạt
động kinh tế còn đơn sơ, cha tạo đợc môi trờng kinh doanh lành mạnh nền chức
năng này cha đợc thực hiện đầy đủ. Do đó, chúng ta cần đổi mới việc xây dựng,
ban hành và thực thi luật pháp đáp ứng yêu cầu quản lý kinh tế xã hội. Đối với
Việt Nam, do hệ thống hoạt động kinh tế còn đơn sơ, cha tạo đợc môi trờng
kinh doanh lành mạnh nên chức năng này cha đợc thực hiện đầy đủ. Do đó,
chúng ta cần đổi mới việc xây dựng, ban hành và thực thi luật pháp đáp ứng yêu
cầu quản lý kinh tế xã hội theo cơ chế thị trờng, bảo đảm tính hệ thống của luật
và các văn bản dới luật, chú ý đến luật pháp và các thông lệ quốc tế, khẩn trơng
xây dựng và ban hành hệ thống luật kinh tế, luật bảo vệ môi trờng và phổ cập
cho toàn dân.
b. ổn định và cải thiện các hoạt động kinh tế.
Bàn tay vô hình của cơ chế thị trờng có thể tạo ra nhiều yếu tố cho nền
kinh tế nhng nó cũng không tránh khỏi chu kỳ kinh doanh dẫn tới lạm phát, thất
nghiệp. Nếu Nhà nớc buông lỏng cho thị trờng vận động thì biến động đó rất rõ,
chẳng hạn thời kỳ siêu lạm phát ở Đức năm 20 hay thời đại suy thoái của Mỹ
những năm 30. Những kinh nghiệm đó đã giúp chúng ta nhận ra một điều bổ
Phùng Thanh Tú
13
Tiểu luận kinh tế chính trị
ích rằng Nhà nớc XHCN cần phải tìm ra mọi cách để kiểm soát và ngăn chặn
những thăng trầm của chu kỳ kinh doanh thông qua các chính sách kinh tế nh
chính sách tài chính và chính sách tiền tệ để giảm biên độ dao động của chu kỳ
kinh doanh, hạn chế thất nghiệp lạm phát. ở nớc ta Chính phủ cần hoạt động có
hiệu quả, sử dụng chính sách tài chính và chính sách tiền tệ tác động có lợi đến
sản lợng, việc làm, thu nhập và giá cả, tạo nên sự phát triển nhịp nhàng, năng
động của nền kinh tế.
c. Chức năng hiệu quả kinh tế.
Cơ chế thị trờng có thể dẫn tới một số thất bại, làm giảm hiệu quả của sản
xuất và tiêu dùng. Do đó Nhà nớc cần phân bổ tài nguyên và nguồn lực sao cho
đảm bảo hiệu quả kinh tế, ngăn chặn những hành động bất chấp luật lệ, những
t tởng cạnh tranh không lành mạnh, đồng thời có các chính sách và kết hoạch
dẫn dắt nền kinh tế để giúp nhà doanh nghiệp lựa chọn sản xuất cái gì, sản xuất
nh thế nào và phân phối cho ai để sản xuất có hiệu quả cao nhất.
d. Chức năng công bằng xã hội.
Phân phối là một khâu không thể thiếu đợc của quá trình tái sản xuất. Nó
nối liền sản xuất với tiêu dùng, phục vụ và thúc đẩy sản xuất, nó phản ánh quan
hệ giữa lợi ích của mỗi thành viên và lợi ích của toàn xã hội. Cơ chế thị trờng có
thể giúp chúng ta sử dụng có hiệu quả nguồn vốn, vật t, sức lao động giúp các
nhà doanh nghiệp sản xuất những hàng hoá phù hợp với yêu cầu thị trờng.
Nhng ngay cả trong trờng hợp hoàn hảo nh ngời ta mô tả thì nó còn có
những hạn chế bởi vì hàng hoá đợc sản xuất và tiêu thụ theo tiếng gọi của lợi
nhuận chứ không phải theo ớc nguyện của mọi tầng lớp. Do đó trong xã hội sẽ
nảy sinh rất nhiều những sự bất bình đẳng lớn trong nền kinh tế về thu nhập, cơ
may , nhiều nghịch cảnh còn tồn tại. Trong những tr ờng hợp này, thị trờng vẫn
làm đúng chức năng của nó là đặt hàng vào tay ngời có thể trả tiền nhiều nhất.
Vì vậy Nhà nớ cần có những biện pháp điều tiết để đạt đợc công bằng xã hội
thông qua những chính sách những công cụ pháp luật.
III. Các công cụ và biện pháp đổi mới, tăng cờng vai trò quản lý kinh
tế của Nhà nớc ở nớc ta hiện nay.
Phùng Thanh Tú
14