Nguyn Hng Cm _ Lp u t 44b
vn trc tip.Vi c ch tớn dng cỏc doanh nghip s dng vn ny phi m
bo nguyờn tc hon tr vn, lói.
Vn u t phỏt trin ca doanh nghip nh nc c hỡnh thnh t
cỏc ngun:
Vn ch s hu v tin tit kim ca doanh nghip nh nc.
Vn vay
Tng vn c ụng bng cỏch phỏt hnh c phiu mi.
Ti tr t ngõn sỏch ca chớnh ph.
b .Vn t khu vc t nhõn :
Ngun vn ny u t giỏn tip vo nn kinh t qua th trng u t trc
tip vo cỏc lnh vc: kinh doanh thng mi, dch v, ti chớnh cụng. Quy mụ
ca ngun vn ph thuc vo cỏc yu t:
Thu nhp cỏ nhõn, h gia ỡnh, hp tỏc xó
Tp quỏn tiờu dựng ca dõn c.
Chớnh sỏch ng viờn ca nh nc.
c .Th trng vn : C cu th trng vn - th trng ti chớnh:
Cn c vo phng thc s dng vn t ngi bỏn n ngi mua phõn ra:
Th trng vn trc tip ( th trng tin t, th trng chng khoỏn) l
th trng m vic chuyn vn t ngi cú vn sang ngi cn vn c tin hnh
trc tip gia hai bờn khụng phi qua cỏc t chc ti chớnh trung gian no.
Th trng vn giỏn tip ( th trng tin t, th trng chng khoỏn)
l th trng trong ú ngi cú vn v ngi cn vn khụng cú mi liờn h trc
tip m phi thụng qua ngi th ba giao dch.
Th trng tin t:
L ni cỏc nh kinh doanh tin t mua bỏn, vay mn vn ln nhau vi lói
sut v thi gian do cỏc bờn tho thun theo quy lut chung v cỏc ngun vn
ngn hn v chng khoỏn ngn hn.
Cỏc thnh viờn trong th trng tin t gm: kho bc nh nc, ngõn hng
trung ng, ngõn hng thng mi, ngi u t, ngi mụi gii v kinh doanh.
Cú hai loi th trng tin t:
5
Nguyn Hng Cm _ Lp u t 44b
Th trng ni t liờn ngõn hng.
Th trng ngoi t liờn ngõn hng.
Th trng chng khoỏn:
L ni mua bỏn 2 loi hng húa c phiu v trỏi phiu, l nh cao ca nn
kinh t th trng.
Cn c vo thi gian luõn chuyn vn di hn hay ngn hn phõn ra th
trng vn ngn hn v th trng vn di hn.
III.Th trng chng khoỏn:
1.Khỏi nim:
Quan im th nht cho rng th trng chng khoỏn (TTCK) v th
trng vn l mt, ch l tờn gi khỏc nhau ca cựng mt khỏi nim: th trng
t bn(Capital Market). Nu xột v mt ni dung, thỡ th trng vn biu hin
cỏc quan h bn cht bờn trong ca quỏ trỡnh mua bỏn cỏc chng khoỏn. TTCK
l biu hin bờn ngoi, l hỡnh thc giao dch vn c th. Do cựng phn ỏnh cỏc
quan h bờn trong v bờn ngoi ca th trng t bn .
Quan im th hai ca a s cỏc nh kinh t cho rng: Th trng chng
khoỏn c c trng bi th trng vn ch khụng phi ng nht l mt.
Nh vy, theo quan im ny, TTCK v th trng vn l khỏc nhau, trong ú
TTCK ch giao dch, mua bỏn cỏc cụng c ti chớnh trung v di hn nh trỏi
phiu chớnh ph, c phiu v trỏi phiu cụng ty. Cỏc cụng c ti chớnh ngn hn
c giao dch trờn th trng tin t, khụng thuc phm vi hot ng ca
TTCK.
Quan im th ba, da trờn nhng gỡ qian sỏt c ti a s cỏc S giao
dch chng khoỏn li cho rng Th trng chng khoỏn l th trng c phiu,
hay l ni mua bỏn cỏc phiu c phn c cỏc cụng ty phỏt hnh ra huy
ng vn. Theo quan im ny, th trng chng khoỏn c c trng bi th
trng mua bỏn cỏc cụng c ti chớnh mang li quyn tham gia s hu.
Cỏc quan im trờn u c khỏi quỏt da trờn nhng c s thc tin v
trong tng iu kin lch s nht nh.
6
Nguyn Hng Cm _ Lp u t 44b
Tuy nhiờn, qun im y v rừ rhhhng, phự hp vi s phỏt trin
chung ca TTCK hin nay l: TTCK l ni din ra cỏc giao dch mua bỏn, trao
i cỏc loi chng khoỏn.
2. Bn cht:
Bn cht ca th trng chng khoỏn: l th trng th hin mi quan h
gia cung v cu ca vn u t m ú, giỏ c ca chng khoỏn cha ng
thụng tin v chi phớ vn vay hay giỏ c ca vn u t. th trng chng khoỏn
l hỡnh thc phỏt trin bc cao ca nn sn xut v lu thụng hng hoỏ.
3. Cu trỳc ca th trng chng khoỏn:
a. Phõn loi theo hng hoỏ:
Theo cỏc loi hng hoỏ c mua bỏn trờn th trng, ngi ta cú th
phõn th trng chng khoỏn thnh th trng trỏi phiu, th trng c phiu v
th trng cỏc cụng c dn sut.
Th trng trỏi phiu (Bond Markets) l th trng m hng hoỏ c
mua bỏn ti ú l cỏc trỏi phiu. Trỏi phiu l cụng c n, m thc cht ca vic
phỏt hnh cỏc cụng c ny l nh phỏt hnh ng ra i vay theo phng thc cú
hon tr c gc ln lói. Ngi cho vay s khụng chu bt c trỏch nhim no v
kt qu hot ng s dng vn ca ngi vay v trong mi trng hp, nh phỏt
hnh phi cú trỏch nhim hon tr cho cỏc trỏi ch theo cỏc cam kt ó c xỏc
nh trong hp ng vay. Trỏi phiu thng cú thi hn xỏc nh, cú th l trung
hay di hn.
Khỏc vi th trng n, th trng c phiu (Stock Markets) l ni giao
dch mua bỏn, trao i cỏc giy t xỏc nhn c phn úng gúp ca c ụng. C
ụng l ch s hu ca cụng ty v chu trỏch nhim trong phn úng gúp ca
mỡnh. C phiu s cho phộp h cú quyn yờu cu i vi li nhun sau thu ca
cụng ty cng nh i vi ti sn ca cụng ty, khi ti sn ny c em bỏn. C
phiu cú thi gian ỏo hn l khụng xỏc nh.
Th trng cỏc cụng c dn sut (Drivative Markets) l ni cỏc chng
khoỏn phỏt sinh c mua v bỏn. Tiờu biu cho cỏc cụng c ny l hp ng
tng lai ( future contracts), hp ng quyn chn ( options). Th trng ny
7
Nguyn Hng Cm _ Lp u t 44b
ngy chhhng tr nờn quan trng i vi cỏc nh qun lý ti chớnh. Nú cung cp
cỏc cụng c phũng v hu hiu, ng thi cng l cụng c u c lý tng cho
cỏc nh u t.
b. Phõn loi theo quỏ trỡnh luõn chuyn vn :
Theo cỏch thc ny, th trng c phõn thnh th trng s cp v th
trng th cp.
Th trng s cp hay th trng cp 1 (Primary Market) l th trng
phỏt hnh cỏc chng khoỏn hay l ni mua bỏn cỏc chng khoỏn ln u tiờn.
Ti th trng ny, giỏ c ca chng khoỏn l giỏ phỏt hnh. Vic mua bỏn
chng khoỏn trờn th trng s cp lm tng vn cho nh phỏt hnh. Thụng qua
vic phỏt hnh chng khoỏn, chớnh ph cú thờm ngun thu ti tr cho cỏc d
ỏn u t hoc chi tiờu dựng ca chớnh ph, cỏc doanh nghip huy ng vn trờn
th trng nhm ti tr cho cỏc d ỏn u t.
Th trng th cp hay th trng cp 2 (Secondary Market) l th
trng giao dch mua bỏn, trao i nhng chng khoỏn ó c phỏt hnh nhm
mc ớch kim li, di chuyn vn u t hay di chuyn ti sn xó hi.
Quan h gia th trng s cp v th trng th cp th hin trờn cỏc giỏc
sau:
Th nht, th trng th cp lm tng tớnh lng ca cỏc chng khoỏn ó
phỏt hnh. Vic ny lm tng s a chung ca chng khoỏn v lm gim ri ro
cho cỏc nh u t. Cỏc nh u t s d dhhhng hn trong vic sang lc, la
chn, thay i kt cu danh mc u t, trờn c s ú lm gim chi phớ cho cỏc
nh phỏt hnh trong vic huy ng v s dng vn. Vic tng tớnh lng ca ti
sn s to iu kin tỏch bit gia s hu v qun lý, lm c s cho vic tng
hiu qu qun lý doanh nghip.
Vic tng tớnh lng cho cỏc chng khoỏn to iu kin cho vic chuyn
i thi hn ca vn, t vn ngn hn sang trung hn v di hn, ng thi to
iu kin cho vic phõn phi vn mt cỏch hiu qu. S di chuyn vn u t
trong nn kinh t c thc hin thụng qua c ch bn tay vụ hỡnh, c ch
8
Nguyn Hng Cm _ Lp u t 44b
xỏc nh giỏ chng khoỏn v thụng qua hot ng thõu túm, sỏp nhp doanh
nghip trờn th trng th cp.
Th hai, th trng th cp xỏc nh giỏ ca chng khoỏn ó c phỏt
hnh trờn th trng s cp. Th trng th cp c xem l th trng nh giỏ
cỏc cụng ty.
Th ba, thụng qua vic xỏc nh giỏ, th trng th cp cung cp mt
danh mc chi phớ vn tng ng vi cỏc mc ri ro khỏc nhau ca tng
phng ỏn u t, to c s tham chiu cho cỏc nh phỏt hnh cng nh cỏc nh
u t trờn th trng s cp. Thụng qua c ch bn tay vụ hỡnh, vn s c
chuyn ti nhng cụng ty no lm n cú hiu qu nht, qua ú lm tng hiu qu
kinh t xó hi.
Túm li, th trng s cp v th trng th cp cú quan h mt thit, h
tr ln nhau. V bn cht, mi quan h gia th trng chng khoỏn s cp v
th cp l mi quan h ni ti, bin chng. Nu khụng cú th trng s cp s
khụng cú th trng th cp. Mc ớch cui cựng ca cỏc nh qun lý l phi
tng cng hot ng huy ng vn trờn th trng s cp, vỡ ch cú ti th
trng ny, vn mi thc s vn ng t ngi tit kim sang ngi u t, cũn
s vn ng vn trờn th trng th cp ch l t bn gi, khụng tỏc ng trc
tip ti vic tớch t v tp trung vn.
c. Phõn loi theo hỡnh thc t chc ca th trng:
Th trng chng khoỏn cú th c t chc theo hai cỏch sau:
Cỏch th nht l t chc thnh cỏc S giao dch (Stock Exchnge), ti
õy, ngi mua v ngi bỏn ( hoc i lý, mụi gii ca h) gp nhau ti mt
a im nht nh tin hnh giao dch mua bỏn, trao i chng khoỏn. Chớnh
vỡ vy, ngi ta cũn gi S giao dch chng khoỏn l th trng tp trung, ni
giao dch mua bỏn, trao i cỏc chng khoỏn ca cỏc cụng ty ln, hot ng cú
hiu qu. S giao dch chng khoỏn c qun lý mt cỏch cht ch bi U ban
chng khoỏn Quc gia, cỏc giao dch chu s iu tit ca Lut chng khoỏn v
th trng chng khoỏn. Nhng th trng chng khoỏn tp trung tiờu biu c
bit n l S giao dch chng khoỏn London (London Stock Exchnge), S
9
Nguyn Hng Cm _ Lp u t 44b
giao dch chng khoỏn M (America Stock Exchnge), S giao dch chng
khoỏn Paris (Paris Stock Exchnge).
Cỏch th hai, khỏc vi th trng tp trung, th trng giao dch qua quy
hay th trng chng khoỏn phi tp trung (OTC : Over The Counter
Market) l th trng ca cỏc nh buụn, nhng ngi to th trng (Market
Makers). Cỏc nh buụn cú mt danh mc chng khoỏn v h sn shhhng mua
v bỏn vi cỏc nh buụn khỏc cng nh cỏc nh u t khi nhng ngi ny
chp nhn giỏ c ca h. th trng ny khụng cú a im giao dch chớnh
thc m cú th din ra tt c cỏc quy, sn giao dch ca cỏc thnh viờn thong
qua in thoi hay mng mỏy tớnh din rng. Khi lng giao dch ca th
trng ny thng ln hn rt nhiu ln so vi th trng S giao dch.
Ngoi hai th trng nờu trờn, ngi ta cũn cú n th trng th ba, th
trng dnh cho cỏc chng khoỏn khụng tiờu chun giao dch trờn th trng
tp trung v th trng OTC. Ngoi ra, ngi ta cũn phõn loi th trng chng
khoỏn thnh th trng m v th trng m phỏn, th trng giao ngay (Spot
Markets) v th trng kỡ hn (Future Markets). Vic phõn loi th trng chng
khoỏn s giỳp phõn tớch c th hn vai trũ ca th trng chng khoỏn.
4. Các chủ thể trên thị trờng chứng khoán :
4.1 Chủ thể phát hành:
Chủ thể phát hành là những ngời cung cấp các chứng khoán hàng hoá
trên thị trờng chứng khoán. Đây là những tổ chức, đơn vị thực hiện việc huy động
vốn thông qua việc phát hành các công cụ tài chính dài hạn, bao gồm:
- Chính phủ và chính quyền địa phơng: là chủ thể phát hành các chứng
khoán trái phiếu chính phủ , trái phiếu địa phơng, trái phiếu công trình, trái phiếu
kho bạc.
- Công ty là chủ thể phát hành cổ phiếu và trái phiếu công ty.
- Các tổ chức tài chính là các chủ thể phát hành các công cụ tài chính nh các
trái phiếu, chứng chỉ hởng thụ phục vụ cho mục tiêu huy động vốn và phù hợp với
đặc thù hoạt động của họ theo Luật định.
10
Nguyn Hng Cm _ Lp u t 44b
4.2. Nhà đầu t :
Là những ngời có tiền, thực hiện việc mua và bán chứng khoán trên thị tr-
ờng chứng khoán nhằm kiếm lợi nhuận. Nhà đầu t có thể chia thành 2 loại:
- Nhà đầu t cá nhân: là những ngời có vốn nhà rỗi hoặc tạm thời nhàn rỗi
tham gia thị trờng chứng khoán với mục đích tìm kiếm lợi nhuận.
- Nhà đầu t có tổ chức: là những tổ chức đầu t thờng xuyên mua bán chứng
khoán trên thị trờng với khối lợng thoả đáng nhằm mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận( ví
dụ nh các quỹ bảo hiểm, công ty bảo hiểm, công ty chứng khoán, tổ chức tài
chính)
4.3. Công ty chứng khoán:
Làmột loại hình doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chứng khoán với
các nghiệp vụ chính là môi giới chứng khoán, tụ doanh chứng khoán. quản lí danh
mục đầu t chứng khoán, tu vấn đầu t chứng khoán.
4.4. Các cơ quan quản lí nhà n ớc:
Cơ quan quản lí các hoạt động của thị trờng chứng khoán tại Việt Nam đó
là uỷ ban chứng khoán nhà nớc. Đây là cơ quan trực thuộc bộ tài chính, thực hiện
các chúc năng quản lí nhà nớc về chứng khoán và thị trờng chứng khoán.Uỷ ban
chứng khoán nhà nớc có các chức năng nhiệm vụ chủ yếu sau:
- Chủ trì nghiên cứu xây dựng chiến lợc và kế hoạch phát triển thị trờng
chứng khoán Việt nam.
- Chủ trì xây dựng những văn bản quy phạm pháp luật đề nghị cơ quan có
thẩm quyền ban hành
- Cấp và thu hồi các loại giấy phép có liên quan
- Tổ chức và quản lí thị trờng giao dịch tập trung.
- Kiểm tra và xử lí các vi phạm trong lĩnh vực chứng khoán
4.5 Các chủ thể khác:
- Ngân hàng thơng mại
- Sở giao dịch chứng khoán
- Các tổ chức phụ trợ.
11
Nguyn Hng Cm _ Lp u t 44b
5.Chc nng v vai trũ
a.Chc nng:
Cụng c tp trung vn cho nn kinh t:vai trũ quan trng u tiờn ca th
trng chng khoỏn l thu hỳt tp trung cỏc ngun vn nhn ri trong nhõn dõn
hỡnh thnh cỏc ngun vn khng l cú kh nng ti tr cho cỏc nhu cu tng
vn m rng sn xut kinh doanh.Th trng chng khoỏn l cụng c huy ng
vn ht sc hu hiu khụng nhng trong nc m cũn ngoi nc. i vi nc
ta,cỏc ngun vn ln cũn tim tang trong nhõn dõn cha c a vo sn xut
kinh doanh,thỡ vic cn cú mt th trng chng khoỏn song hnh vi s ra i
ca cỏc cụng ty c phn l mt chin lc phỏt trin kinh t trc mt cng nh
lõu di
Khuyn khớch tit kim v u t:Th trng chng khoỏn to c hi
thun tin khuyn khớch mi ngi dõn tit kim v bit cỏch s dng tin tit
kim mt cỏch tớch cc mang li hiu qu qua vic u t vo cỏc loi chng
khoỏn.Kh nng sinh li ca cỏc loi chng khoỏn gõy ra ý mun tit kim
a tin vo u t.Mi ngi trong xó hi ch cú mt s tin tit kim nh
bộ,nhng tng s tin tit kim ca xó hi s to ln hn bt c ti sn ca cỏ
nhõn no
Mt khỏc,trong xó hi cng luụn tn ti cỏc qu tin t tp trung:ngõn
hng u t,ngõn hng thng mi,qu bo him,qu u t.u cú mc ớch
khuyn khớch tit kim,nhng cỏc qu tin t ny cng ch phỏt huy ht tỏc dng
ca nú khi cú mt th trng chng khoỏn tn ti song hnh vi nú
b.Vai trũ
Th nht,TTCK vi vic to ra cỏc cụng c cú tớnh thanh khon cao,cú
th tớch t ,tp trung v phõn phi vn,chuyn thi hn ca vn phự hp vi yờu
cu phỏt trin kinh t
Yu t thụng tin v yu t cnh tranh trờn th trng s m bo cho vic
phõn phi vn mt cỏch cú hiu qu.Thc t trờn TTCK,tt c cỏc thụng tin
c cp nht v c truyn ti ti tt c cỏc nh u t,nh ú,h cú th phõn
12
Nguyn Hng Cm _ Lp u t 44b
tớch v nh giỏ cho cỏc chng khoỏn.Ch nhng cụng ty cú hiu qu bn vng
mi cú th nhn c vn vi chi phớ r trờn th trng
Th trng chng khoỏn to mt s cnh tranh cú hiu qu trờn th trng
ti chớnh, iu ny buc cỏc ngõn hng thng mi v cỏc t chc ti chớnh phi
quan tõm ti hot ng ca chớnh h v lm gim chi phớ ti chớnh
Vic huy ng vn trờn TTCK cú th lm tng vn t cú ca cỏc cụng ty
v giỳp h trỏnh cỏc khon vay cú chi phớ cao cng nh s kim soỏt cht ch
ca cỏc ngõn hng thng mi.TTCK khuyn khớch tớnh cnh tranh ca cỏc cụng
ty trờn th trng.S tn ti ca TTCK cng l yu t quyt nh thu hỳt vn
u t nc ngoi. õy chớnh l yu t m bo cho s phõn phi ngun lc
trong mt quc gia cng nh trong phm vi quc t
Th hai,TTCK gúp phn thc hin tỏi phõn phi cụng bng hn,thụng
qua vic buc cỏc tp on gia ỡnh tr phỏt hnh chng khoỏn ra cụng
chỳng,gii to s tp trung quyn lc kinh t ca cỏc tp on song vn tp
trung vn cho phỏt trin kinh t.Vic tng cng tng lp trung lu trong xó
hi,tng cng s giỏm sỏt ca xó hi i vi quỏ trỡnh phõn phi ó giỳp nhiu
nc tin xa hn ti mt xó hi cụng bng v dõn ch.Vic gii to tp trung
quyn lc kinh t cng to iu kin cnh tranh cụng bng hn,qua ú to hiu
qu v tng trng kinh t
Th ba,TTCK to iu kin cho vic tỏch bit gia s hu v qun lý
doanh nghip.Khi quy mụ ca doanh nghip tng lờn,mụi trng kinh doanh tr
nờn phc tp hn, nhu cu v qun lý chuyờn nghip cng tng theo.TTCK to
iu kin cho vic tit kim vn v cht xỏm,to iu kin thỳc y quỏ trỡnh c
phn hoỏ doanh nghip nh nc.C ch thụng tin hon ho to kh nng giỏm
sỏt cht ch ca TTCK ó lm gim tỏc ng tiờu cc trong qun lý,to iu
kin kt hp hi ho gia li ớch ca ch s hu,nh qun lý v nhng ngi
lm cụng
Th t,hiu qu ca quục t hoỏ TTCK.Vic m ca TTCK lm tng tớnh
lng v cnh tranh trờn th trng quc t. iu ny cho phộp cỏc cụng ty cú th
huy ng ngun vn r hn,tng cng u t t ngun tit kim bờn ngoi,
13
Nguyn Hng Cm _ Lp u t 44b
ng thi tng cng kh nng cnh tranh quc t v m rng cỏc c hi kinh
doanh ca cỏc cụng ty trong nc
Th nm,TTCK to c hi cho Chớnh ph huy ng cỏc ngun ti chớnh
m khụng to ỏp lc v lm phỏt, ng thi to cỏc cụng c cho vic thc hin
chớnh sỏch ti chớnh tin t ca Chớnh ph
Ngõn hng trung ng vi vai trũ iu ho h thng tin t s tung ra
nhiu trỏi phiu kho bc bỏn trờn TTCK vi lói sut cao thu hỳt bt s tin
lu hnh,nh ú s tin s gim bt v ỏp lc lm phỏt cng gim i
Th sỏu,TTCK cung cp mt d bỏo tuyt vi v cỏc chu k kinh doanh
trong tng lai.Vic thay i giỏ chng khoỏn cú xu hng i trc chu k kinh
doanh cho phộp Chớnh ph cng nh cỏc cụng ty ỏnh giỏ k hoch u t cng
nh vic phõn b cỏc ngun lc ca h.TTCK cng to iu kin tỏi cu trỳc
nn kinh t
IV.Huy ng vn qua th trng chng khoỏn
1. Bn cht
Bng vic phỏt hnh v mua bỏn chng khoỏn,cỏc khon vn manh
mỳn,ri rỏc trong dõn c v cỏc t chc kinh t s c huy ng nhm ỏp ng
nhng nhu cu v u t v phỏt trin sn xut kinh doanh.So sỏnh vi hỡnh
thc huy ng vn qua ngõn hng,TTCK huy ng tin rng rói hn,phng
thc tớn dng linh hot , a dng hn,cú th ỏp ng nhanh chúng nhng nhu
cu v hiu qu v thi gian la chn
Thụng qua TTCK,Chớnh ph trung ng v chớnh quyn a phng cng
cú th huy ng vn cho ngõn sỏch hoc u t vo cỏc cụng trỡnh ca mỡnh
bng vic phỏt hnh cỏc loi chng khoỏn n nh trỏi phiu,cụng trỏi
2. Phỏt hnh chng khoỏn ra cụng chỳng
a.Khỏi nim:
Theo iu 3 ngh nh 144/2003/N-CP:Phỏt hnh chng khoỏn ra cụng
chỳng l vic cho bỏn mt t chng khoỏn cú th chuyn nhng c thụng
qua t chc trung gian cho ớt nht 50 nh u t ngoi t chc phỏt hnh
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét