Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
LỜI MỞ ĐẦU
Định hướng phát triển kinh tế của nước ta đến năm 2020 là tiếp tục đổi
mới toàn diện, thực hiện quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hoá đất nước,
tiến tới đưa nước ta trở thành một nước công nghiệp hiện đại. Định hướng này
đã và đang được thực hiện thông qua các hoạt động đầu tư mạnh mẽ trong
thời gian qua. Nhu cầu vốn đầu tư ngày càng gia tăng đã và đang đặt ra cho
các Ngân hàng thương mại nhiều cơ hội và thách thức trong hoạt động cho
vay.
Một hệ thống giao thông thuận tiện, các trung tâm thương mại sầm uất,
… là kết quả và cũng là đòi hỏi tất yếu cho quá trình công nghiệp hoá, hiện
đại hoá đất nước. Hay nói cách khác quá trình này chỉ có thể thực hiện dựa
trên sự phát triển đồng bộ của cơ sở hạ tầng. Chính vì vậy, ngành xây dựng
luôn đóng một vai trò quan trọng trong quá trình phát triển của đất nước, đặc
biệt trong điều kiện nền kinh tế nước ta đang phát triển như hiện nay. Với tốc
độ phát triển của ngành xây dựng, số lượng các dự án xây dựng và dự án của
các doanh nghiệp thuộc ngành xây dựng tăng nhanh trong thời gian gần đây là
mối quan tâm của các Ngân hàng thương mại nói chung và của chi nhánh
ngân hàng Công thương Ba Đình nói riêng.
Tuy nhiên, cho vay theo dự án một mặt đem lại nguồn thu nhập lớn cho
ngân hàng nhưng đồng thời cũng là hoạt động chứa đựng rất nhiều rủi ro cho
ngân hàng. Chính vì lẽ đó, ngân hàng cần thẩm định dự án trước khi cho vay.
Hiện nay chất lượng thẩm định tài chính dự án ở các Ngân hàng thương
mại còn chưa cao, nhiều dự án không phát huy được hiệu quả khi vào hoạt
động, ảnh hưởng đến quá trình phát triển kinh tế của đất nước.
Với những lý do trên, đề tài: “Nâng cao chất lượng thẩm định tài chính
dự án trong cho vay tại chi nhánh ngân hàng Công thương Ba Đình đối với
các doanh nghiệp ngành xây dựng” được em lựa chọn để viết luận văn tốt
nghiệp.
Đinh Thanh Dung Tài chính Doanh nghiệp 44A
5
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
Kết cấu của luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Chất lượng thẩm định tài chính dự án trong cho vay của
Ngân hàng thương mại
Chương 2: Thực trạng chất lượng thẩm định tài chính dự án trong cho
vay tại chi nhánh ngân hàng Công thương Ba Đình đối với
các doanh nghiệp ngành xây dựng.
Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng thẩm định tài chính dự án
trong cho vay các dự án tại chi nhánh ngân hang Công
thương Ba Đình đối với các doanh nghiệp ngành xây dựng.
Em xin chân thành cảm ơn thầy giáo hướng dẫn PGS.TS.Vũ Duy Hào và
toàn thể các cô chú, anh chị cán bộ Phòng Khách hàng số 1 – chi nhánh ngân
hàng Công thương Ba Đình, đã tận tình giúp đỡ để em hoàn thành bài viết
này.
Đinh Thanh Dung Tài chính Doanh nghiệp 44A
6
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
CHƯƠNG I: CHẤT LƯỢNG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ
ÁN TRONG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
1.1. Khái niệm chung về dự án
1.1.1. Khái niệm
Có thể nói đứng trên các quan điểm khác nhau các khái niệm về dự án
cũng khác nhau. Song một cách tổng quát nhất, dự án được hiểu là tập hợp
các đối tượng được hình thành và hoạt động theo một kế hoạch cụ thể để đạt
được một lợi ích nhất định trong khoảng thời gian xác định.
Xét về hình thức: dự án là một bộ hồ sơ tài liệu được trình bày một cách
chi tiết và có hệ thống, cho biết mục tiêu các nguồn lực của đầu tư, thời hạn
của đầu tư cũng như các hoạt động của dự án đầu tư. Đây cũng chính là cơ sở
chính để các nhà đầu tư thuyết phục ngân hàng ủng hộ về tài chính.
Xét về nội dung: dự án là tập hợp các hoạt động liên quan với nhau được
kế hoạch hoá nhằm đạt được các mục tiêu đã định bằng việc tạo ra các kết quả
cụ thể trong một thời gian xác định thông qua việc sử dụng nguồn lực xác
định.
Xét trên góc độ quản lý: dự án được lập như một bản kế hoạch chi tiết
của một hoạt động đầu tư, là một công cụ đắc lực của nhà đầu tư cũng như
các tổ chức có liên quan bao gồm cả ngân hàng thương mại trong quá trình
thực hiện quản lý, giám sát tất cả các hoạt động đầu tư.
Xét trên góc độ kế hoạch hoá: là công cụ thể hiện kế hoạch chi tiết của
một hoạt động đầu tư, làm tiền đề cho các quyết định đầu tư và tài trợ. Dự án
là một hoạt động kinh tế riêng biệt nhỏ nhất trong công tác kế hoạch hoá nền
kinh tế nói chung.
Là một trung gian tài chính và là một đơn vị kinh doanh tiền tệ, ngân
hàng luôn cố gắng đáp ứng một cách tốt nhất có thể nhu cầu của khách hàng
thông qua các hoạt động nhận tiền gửi, cho vay, cung cấp các dịch vụ như
thanh toán, tư vấn,…trong đó nhu cầu vay vốn của khách hàng được ngân
Đinh Thanh Dung Tài chính Doanh nghiệp 44A
7
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
hàng xem xét quan tâm nhiều mặt nhất vì tín dụng là hoạt động mang lại
nhiều lợi ích nhất nhưng đồng thời cũng chứa nhiều rủi ro nhất, đặc biệt đối
với cho vay trung và dài hạn. Theo quan điểm của ngân hàng DAĐT/
PASXKD là một tập hợp những đề xuất về nhu cầu vốn, cách thức sử dụng
vốn, kết quả tương ứng thu được trong một khoảng thời gian xác định đối với
hoạt động cụ thể để sản xuất kinh doanh dịch vụ, đầu tư phát triển hoặc phục
vụ đời sống, trong đó vốn của khách hàng có thời hạn sử dụng dưới 12 tháng
gọi là phương án sản xuất kinh doanh, trên 12 tháng gọi là DAĐT.
Vì vậy khái niệm dự án trong thẩm định tài chính dự án mà luận văn
nghiên cứu là một tập hợp những đề xuất về nhu cầu vốn, cách thức sử dụng
vốn, kết quả tương ứng thu được với hoạt động cụ thể để sản xuất kinh doanh
dịch vụ, đầu tư phát triển hoặc phục vụ đời sống, trong một khoảng thời gian
xác định trên 12 tháng.
1.1.2. Phân loại dự án
Trên thực tế các dự án rất đa dạng và được phân loại theo các tiêu thức
khác nhau. Thông thường dự án được chia theo một số tiêu thức sau:
Theo tính chất đầu tư: dự án được chia thành 2 loại là dự án đầu tư
mới và dự án đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh.
- Dự án đầu tư mới: là các dự án có mục tiêu tạo ra sản phẩm, dịch vụ
mới đưa vào thị trường. Dự án loại này được đầu tư toàn bộ từ nhà xưởng,
máy móc, thiết bị tới nguyên nhiên vật liệu, nhân công, thị trường… vì vậy
các dự án này thường có quy mô lớn, thời gian rất dài và rủi ro cao.
- Dự án đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh: là các dự án có mục tiêu
tăng cường năng lực sản xuất của doanh nghiệp. Các dự án này có quy mô
nhỏ hơn, thời gian ngắn hơn và mức độ rủi ro ít hơn. Dự án đầu tư mở rộng
sản xuất kinh doanh gồm 2 loại: dự án đầu tư theo chiều rộng và dự án đầu tư
theo chiều sâu.
Dự án đầu tư theo chiều sâu là các dự án nhằm mua sắm, cải tiến thiết bị
máy móc, áp dụng các dây chuyền công nghệ hiện đại, và xây dựng các phân
Đinh Thanh Dung Tài chính Doanh nghiệp 44A
8
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
xưởng mới nhằm cugn cấp những sản phẩm có chất lượng tốt hơn, năng suất
lao động cao hơn.
Dự án đầu tư theo chiều rộng: là các dự án nhằm mua các máy móc thiết
bị đang sử dụng và sửa chữa, mở rộng các trang thiết bị hiện có để tăng thêm
sản lượng.
Theo lĩnh vực hoạt động trong sản xuất: dự án được chia thành 3 loại
sau:
Dự án đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh.
Dự án đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng: bao gồm cơ sở hạ tầng kỹ thuật và
cơ sở hạ tầng xã hội
Dự án đầu tư phát triển khoa học - kỹ thuật.
Hoạt động đầu tư của các dự án này có mối quan hệ tương hỗ với nhau.
Dự án đầu tư phát triển KH – KT và cơ sở hạ tầng nhằm tạo điều kiện cho đầu
tư phát triển sản xuất kinh doanh. Ngược lại, thực hiện các dự án đầu tư phát
triển sản xuất kinh doanh sẽ tạo tiềm lực cho đầu tư phát triển KH – KT, cơ
sở hạ tầng và các hoạt động đầu tư.
Bên cạnh cách phân loại trên, người ta còn phân loại dự án theo nhiều
tiêu thức khác như theo thời gian, loại hình, cấp độ… Mặc dù có thể được
phân thành các loại khác nhau theo các tiêu thức khác nhau nhưng dù có
thuộc vào bất kỳ loại nào thì các dự án cũng có chung các đặc điểm sau.
1.1.3. Đặc trưng của dự án.
Theo các tiêu thức khác nhau dự án được phân thành nhiều loại khác
nhau nhưng nhìn chung, bất kỳ dự án nào cũng mang những đặc điểm sau:
- Nhu cầu vốn lớn: để thực hiện việc đầu tư mua sắm tài sản cố định,
đổi mới thiết bị hay ễây dựng cơ sở hạ tầng, các dự án thường đòi hỏi lượng
vốn lớn, vượt quá khả năng tự tài trợ của khách hàng, thậm chí có những dự
án có nhu cầu vốn vượt quá khả năng đáp ứng của một ngân hàng đòi hỏi
nhiều ngân hàng cùng tài trợ.
Đinh Thanh Dung Tài chính Doanh nghiệp 44A
9
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
- Thời gian vay vốn dài: các dự án thường có thời gian sử dụng vốn vay
dài do các tài sản cố định được tạo bởi dự án phải đi vào hoạt động sau một
thời gian mới đủ tạo ra nguồn thu mới bù đắp chi phí đầu tư. Đặc trưng này
khiến cho dự án chịu tác động của nhiều yếu tố có thể dẫn đến rủi ro. Chính vì
vậy ngân hàng phải tiến hành thẩm định dự án và lãi suất áp dụng trong cho
vay dự án thường cao hơn nhiều so với cho vay PASXKD.
- Dự án bị khống chế bởi thời gian và nguồn lực: dự án được thực hiện
trong một khoảng thời gian cụ thể và bị ràng buộc về vốn, vật tư, lao động;
đặc biệt các dự án càng lớn thì mức độ ràng buộc về nguồn lực càng cao và
càng phức tạp
-Dự án tồn tại trong một môi trường không chắc chắn: một dự án đầu tư
thường được thực hiện trong một thời gian dài nên rất khó tránh khỏi sự thay
đổi của các yếu tố không ổn định về mặt tự nhiên, xã hội, chính trị, kinh tế…
hay nói cách khác dự án chứa đựng nhiều yếu tố bất định nên dự án có mức
độ rủi ro cao. Đặc điểm này có ảnh hưởng rất lớn đến mức độ thành công của
dự án và là mối quan tâm đặc bịêt của các nhà quản lý dự án.
- Dự án có mục đích cụ thể: khi tiến hành hoạt động đầu tư các chủ dự án
phải xác định được đầu tư vào đâu, đầu tư để làm gì… do đó các dự án đầu tư
luôn luôn chứa đựng các mục tiêu cụ thể của chủ dự án. Các mục tiêu này có
thể là mục tiêu trước mắt hoặc mục tiêu lâu dài tuỳ theo mục đích đầu tư của
chủ dự án.
1.2. Thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay của ngân hàng
thương mại
1.2.1. Sự cần thiết thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay của
ngân hàng thương mại
Cho vay là hoạt động kinh doanh đưa lại lợi nhuận chủ yếu cho ngân
hàng nhưng đồng thời cũng là hoạt động chứa nhiều rủi ro nhất trong ngân
hàng. Là một trung gian tài chính, ngân hàng cho vay chủ yếu trên nguồn tiền
Đinh Thanh Dung Tài chính Doanh nghiệp 44A
10
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
huy động được vì vậy mục tiêu bảo toàn vốn và đảm bảo khả năng thanh
khoản luôn là mục tiêu hàng đầu của các ngân hàng.
Một hình thức cho vay phổ biến hiện nay ở các ngân hàng thương mại là
cho vay theo dự án đầu tư bởi nhu cầu vốn của các dự án thường vượt quá khả
năng tự tài trợ của các chủ dự án. Xuất phát từ đặc trưng của dự án là nhu cầu
vay vốn lớn, thời gian vay vốn dài, và môi trường thực hiện dự án thường
xuyên thay đổi vì vậy cho vay theo dự án chứa đựng nguy cơ rủi ro cao. Sự
thất bại của một khoản cho vay đầu tư không chỉ đơn thuần làm giảm lợi
nhuận của khách hàng mà còn có thể làm ảnh hưởng đến khả năng thanh toán
của ngân hàng. Hơn nữa, dự án do khách hàng tự xây dưng hoặc thuê tư vấn,
và vì dự án được đệ trình ra ngân hàng với mục đích nhận được sự tài trợ của
ngân hàng nên thông thường các dự án thường được xây dựng theo hướng có
lợi cho khách hàng, do đó có thể ẩn chứa những rủi ro đối với ngân hàng. Với
những lý do trên, để giảm thiểu rủi ro trong hoạt động cho vay theo dự án đòi
hỏi ngân hàng phải xem xét, kiểm tra lại dự án một cách độc lập, hay nói cách
khác cần thẩm định dự án kỹ lưỡng nhằm thực hiện mục đích bảo toàn vốn.
Thẩm định dự án là rà soát, kiểm tra lại một cách khoa học, khách quan
và toàn diện các nội dung cơ bản ảnh hưởng đến tính hiệu quả cũng như tính
khả thi của dự án trước khi ra quyết định đầu tư. Thẩm định dự án giúp ngân
hàng lường trước các rủi ro có thể xảy ra ảnh hưởng tới quá trình triển khai
thực hiện dự án như các yếu tố về công nghệ, sự biến động của thị trường đầu
vào, sự thay đổi của công suất, số lượng sản phẩm, giá bán, chi phí sản
xuất….từ đó giúp ngân hàng đưa ra các giải pháp đối với chủ đầu tư, kiến
nghị với các cơ quan quản lý nhà nước để nâng cao tính khả thi trong việc
thực hiện dự án và hạn chế, giảm thiểu rủi ro. Nội dung thẩm định dự án
thường bao gồm: thẩm định kỹ thuật (gồm thẩm định sự cần thiết của dự án,
quy mô của dự án, công nghệ và trang thiết bị, nguồn nguyên liệu và các yếu
tố đầu vào,…), thẩm định kinh tế của dự án và cuối cùng là thẩm định tài
Đinh Thanh Dung Tài chính Doanh nghiệp 44A
11
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
chính dự án. Trong đó thẩm định dự án về phương diện tài chính là nội dung
được các ngân hàng quan tâm hơn cả.
Thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay của ngân hàng
thương mại thực chất là việc xác định tính chính xác của những chỉ tiêu mà
khách hàng đề xuất để từ đó xem xét dự án sẽ tạo ra những lợi ích tài chính gì
trong tương lai.
Thẩm định tài chính dự án là nội dung quan trọng nhất trong thẩm định
dự án, nó đòi hỏi sự tổng hợp của toàn bộ các biến số đã được lượng hoá
trong các nội dung thẩm định trước, nhằm phân tích xây dựng những bảng dự
báo tài chính, những chỉ tiêu tài chính phù hợp… từ đó rút ra kết luận chính
xác về tính khả thi của dự án. Vì vậy thẩm định tài chính dự án là thước đo
quan trọng hàng đầu giúp ngân hàng đưa ra quyết định cuối cùng là chấp nhận
tài trợ hay không.
Thẩm định tài chính dự án còn giúp ngân hàng xác định hiệu quả vốn
đầu tư, khả năng hoàn vốn của dự án, khả năng trả nợ của nhà đầu tư. Qua đó
ngân hàng có thể trả lời những câu hỏi quan trọng như: chấp nhận cho vay dự
án nào, giá trị khoản vay, thời điểm cho vay, lãi suất cho vay là bao nhiêu, áp
dụng hình thức thu nợ nào, sử dụng hình thức bảo đảm gì,…
Mặt khác quá trình thẩm định tài chính dự án còn giúp cho ngân hàng
tích luỹ được những kinh nghiệm và rút ra những bài học quý báu để hoàn
thiện các nghiệp vụ cho vay, đầu tư cũng như nâng cao hiệu quả hoạt động
của ngân hàng.
Như vậy thẩm định tài chính dự án là hoạt động hết sức cần thiết đối với
ngân hàng thương mại. Thực hiện tốt thẩm định tài chính dự án giúp ngân
hàng đưa ra quyết định tài trợ đúng đắn, mang lại lợi nhuận cao và hạn chế rủi
ro. Ngược lại, việc thực hiện thẩm định tài chính dự án không tốt có thể làm
ngân hàng mất vốn, thời gian thu hồi vốn kéo dài, mất cơ hội đầu tư vào các
dự án hiệu quả… làm ảnh hưởng đến kế hoạch nguồn vốn cũng như việc bảo
đảm an toàn và sử dụng hiệu quả các nguồn vốn của ngân hàng. Chính vì vậy,
Đinh Thanh Dung Tài chính Doanh nghiệp 44A
12
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
thực hiện tốt thẩm định tài chính dự án là một yêu cầu quan trọng trong hoạt
động tín dụng của ngân hàng. Muốn làm được điều đó, trước hết ngân hàng
cần phải nắm rõ các nội dung trong thẩm định tài chính dự án.
1.2.2. Nội dung thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay của
ngân hàng thương mại.
Thẩm định tài chính dự án bao gồm nhiều nội dung liên quan chặt chẽ
với nhau. Những nội dung chủ yếu được ngân hàng chú trọng khi thẩm định
là:
Thẩm định tổng vốn đầu tư, cơ cấu nguồn và tiến độ bỏ vốn.
Thẩm định vốn đầu tư là rất quan trọng để tránh việc khi thực hiện vốn
đầu tư tăng lên hoặc giảm đi quá lớn so với dự kiến ban đầu, dẫn đến việc
không cân đối được nguồn, ảnh hưởng đến hiệu quả và khả năng trả nợ của
dự án. Xác định tổng vốn đầu tư sát thực tế sẽ là cơ sở để tính toán hiệu quả
tài chính và dự kiến khả năng tài trợ của dự án. Thẩm định tổng vốn đầu tư là
việc xem xét dự án đã được tính toán đầy đủ các khoản chi phí cần bỏ ra ban
đầu để thiết lập và đưa dự án vào hoạt động hay chưa.
Tổng vốn đầu tư thường được chia làm hai loại: vốn đầu tư vào tài sản
cố định và vốn đầu tư vào tài sản lưu động ròng.
- Vốn đầu tư vào tài sản cố định: bao gồm chi phí mua sắm, lắp đặt,
chạy thử thiết bị và chi phí dự phòng hợp lý kèm theo.
- Vốn đầu tư vào tài sản lưu động: với các dự án sản xuất kinh doanh,
để máy móc, dây chuyền sản xuất có thể đi vào hoạt động bình thường trong
chu kỳ sản xuất đầu tiên thì cần phải có các tài sản lưu động ban đầu. Chi phí
để tạo ra tài sản lưu động ban đầu này gọi là vốn lưu động, là một bộ phận của
tổng vốn đầu tư khi dự toán.
Thẩm định tổng vốn đầu tư của dự án cần được tiến hành trên cơ sở các
thông tin về thị trường, ngành và các dự án tương tự đã biết.
Thẩm định nguồn tài trợ của dự án.
Đinh Thanh Dung Tài chính Doanh nghiệp 44A
13
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
Một dự án có thể được tài trợ bằng nhiều nguồn khác nhau. Ngân hàng
cần thẩm định tính khả thi của từng nguồn vốn đó để làm căn cứ xác định
mức cho vay của ngân hàng
Số tiền cho
vay
=
Tổng vốn đầu tư của
dự án
-
Các nguồn tài trợ
cho dự án
Trong đó, các nguồn tài trợ cho dự án có thể bao gồm:
- Vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp: đây là nguồn từ khấu hao, lợi nhuận
để lại, quỹ thặng dư… mà khách hàng có thể dùng để tài trợ cho dự án. Do đó
ngân hàng phải kiểm tra, đánh giá tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh
của doanh nghiệp, từ đó xác định phần nguồn vốn chủ sở hữu có thể tham gia
tài trợ dự án của doanh nghiệp.
- Nguồn vốn ngân sách cấp: một số dự án được nhà nước cấp vốn để
triển khai và doanh nghiệp chỉ được dùng số vốn này để thực hiện dự án. Khi
đó ngân hàng cần xem xét bảo đảm của cấp có thẩm quyền đối với nguồn vốn
ngân sách.
- Nguồn vốn vay từ các tổ chức tín dụng khác: ngân hàng cần kiểm tra
độ tin cậy về khả năng cho vay, số lượng, điều kiện và thời hạn cho vay của
các nguồn tài trợ dự án từ các tổ chức tín dụng khác dựa trên các cam kết
băng văn bản của chủ thể cho vay. Thông thường để tránh sự rườm rà trong
thủ tục vay vốn, thủ tục đảm bảo, khách hàng chỉ muốn vay vốn một ngân
hàng. Tuy nhiên một số dự án có nhu cầu vay vốn lớn đòi hỏi sự đồng tài trợ
của nhiều ngân hàng.
Bên cạnh việc thẩm định tính khả thi, ngân hàng còn xem xét thời điểm
mà doanh nghiệp nhận được khoản tài trợ đó, để có kế hoạch giải ngân vốn
phù hợp với tiến trình của dự án. Để hạn chế rủi ro của mình và nâng cao
trách nhiệm của chủ dự án, ngân hàng thường yêu cầu tỷ lệ nhất định vốn tự
có của doanh nghiệp tham gia tài trợ cho dự án và thường chỉ giải ngân vốn
vay một cách song song hoặc sau khi khách hàng sử dụng vốn tự có. Theo
Đinh Thanh Dung Tài chính Doanh nghiệp 44A
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét